środa, 11 marca 2009

Najbardziej wysunięte krańce Polski

Za najbardziej na południe wysunięty kraniec Polski uważa się przełęcz Użocką. Optowałabym raczej za szczytem Opołonka, a raczej niedaleko położonym siodłem, ponieważ przełęcz znajduje się już po stronie ukraińskiej.

Przełęcz Użocka – przełęcz w Bieszczadach (Karpaty Wschodnie), na obszarze Ukrainy, u południowo-wschodniego krańca Polski. Wysokość 853 m n.p.m. (niektóre ukraińskie źródła podają 889 m n.p.m.).

Przełęcz Użocka oddziela Bieszczady Zachodnie od Wschodnich. Po północnej stronie przełęczy znajdują się źródła Sanu, a po południowej – Użu. Podjazd pod przełęcz od strony północnej jest łagodny, natomiast po przekroczeniu grzbietu teren gwałtownie opada w źródłowy kocioł doliny Użu, już po zakarpackiej stronie. Linia kolejowa obniża się w dolinę bardzo stromymi i krętymi serpentynami, jednymi z ambitniejszych w Europie. Linia kolejowa pokonuje cały szereg wiaduktów i tuneli. Z przełęczy rozpościera się panorama polskich i ukraińskich Bieszczadów.

Przez Przełęcz Użocką przebiega mało uczęszczana droga regionalna H13 ze Lwowa przez Użok do Użhorodu. W 1872 władze Austro-Węgier przeprowadziły przez przełęcz strategiczną linię kolejową łączącą wschodnią Galicję z Budapesztem. Jest to do dziś jedna z najpiękniej położonych linii kolejowych w Karpatach.

Biegnie stąd ukraiński szlak turystyczny na Opołonek i Kińczyk Bukowski – szczyty leżące na granicy polsko-ukraińskiej, niedostępne dla turystów ze strony polskiej ze względu na położenie na terenie Bieszczadzkiego PN :

Na przełęczy toczyły się ciężkie walki w czasie I i II wojny światowej. Ich pamiątką są cmentarz wojenny z I wojny, pomnik Strzelców Siczowych i pomnik żołnierzy radzieckich poległych przy forsowaniu Karpat w październiku 1944. 20 marca 1939 na Przełęczy Użockiej miała miejsce uroczystość z okazji ustanowienia granicy polsko-węgierskiej po zajęciu Zakarpacia przez Węgry.

Sam Opołonek ma wysokość 1028 m n.p.m. Na południowo-wschodnim stoku Opołonka, kilkaset metrów od szczytu, znajduje się siodło bez nazwy (słupy graniczne nr 217), stanowiące najdalej wysunięty na południe punkt terytorium Polski – 49°00'09"N, 22°50'52"E. Sam szczyt znajduje się około 1,5" na północ. Wznosi się na wschód od Przełęczy Bukowskiej (1107 m n.p.m.) i na zachód od Przełęczy Użockiej (852 m n.p.m.). Północne stoki wzniesienia opadają ku dolinie Niedźwiedziego. Na wschód od szczytu wznosi się Piniaszkowy (960 m n.p.m.), na którego stokach swe źródła bierze San.

Zbocza Opołonka porośnięte są buczyną karpacką. Na zachód od wierzchołka, tuż przy granicy, po ukraińskiej stronie znajduje się pomnik przyrody – "Skała Dobosza". Na Opołonku stoją resztki stalowego płotu z drutu kolczastego o wysokości około 2 metrów (tzw. sistiema), mającego uniemożliwić w przeszłości przekraczanie granicy. W latach 70. XX w był on podłączony do prądu.

Wejście na Opołonek od polskiej strony nie jest dozwolone, ponieważ szczyt znajduje się na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, a nie prowadzi tam żaden znakowany szlak turystyczny. Na wejście trzeba każdorazowo uzyskiwać zgodę BdPN i Straży Granicznej. Tymczasem Opołonek bywa celem nielegalnych wycieczek turystycznych – ryzykownych, bo teren jest patrolowany przez Straż Graniczną i strażników BdPN. Legalne wejście na szczyt jest natomiast możliwe od strony ukraińskiej, szlakiem zielonym wiodącym z Przełęczy Użockiej wzdłuż granicy, którym dojść można także na Kińczyk Bukowski. Na Opołonku znajdują się słupy graniczne nr 215, natomiast maszerując wzdłuż granicy w kierunku zachodnim zobaczyć można wiele przedwojennych słupków granicznych dawnej granicy polsko-czechosłowackiej. W końcu lat dwudziestych pobliskie Sianki odwiedził Józef Piłsudski wędrując także z dziećmi na Opołonek, do Skały Dobosza.

Pieszy szlak turystyczy - ukraiński zielony - Przełęcz Użocka (853 m) – Opołonek (1028 m) – Kińczyk Bukowski (1251 m)

Najbardziej na północ wysuniętym punktem jest przylądek Rozewie 54°50'N. Kolejny punkt sporny, ponieważ źródła podają że jest to jednak w rzeczywistości punkt linii brzegowej znajduje się w pobliskiej Jastrzębiej Górze.

Rozewie (kaszb. Blëza, niem. Rixhöft) znajduje się nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Kaszubskim. Objęte jest od roku 1959 krajobrazowym rezerwatem Przylądek Rozewie o powierzchni 12,15 ha. Ochronie podlegają resztki lasów bukowych (występują drzewa ponad dwustuletnie o obwodzie pnia dochodzącym do 3 m) na wysokim brzegu klifowym. Przylądek został wzmocniony betonową ochroną mającą chronić go przed zjawiskiem abrazji. Przez polskich żeglarzy zwany złośliwie "Hornem ubogich".

Przylądek Rozewie to północny skrawek Kępy Swarzewskiej. Wzniesienie to interesowało człowieka od najdawniejszych czasów. ajpierw mieszkańców osad z okresu neolitu, później łowców i rolników,aż do wczesnego średniowiecza. Wówczas zaczęły się tu rozwijać tradycje palenia ognisk ostrzegawczych na użytek rybaków i kupców płynących do Gdańska. Do dnia dzisiejszego okolice Rozewia są obszarem ważnym pod względem strategicznym. W przeszłości miały tu miejsce wydarzenia ważne dla historii naszego kraju, m.in. dwie bitwy morskie floty gdańskiej z okrętami krzyżackimi, przymusowe lądowanie króla Zygmunta III Wazy oraz początek "potopu szwedzkiego".

Swą szczególną sławę miejsce to zawdzięcza latarni morskiej imienia Stefana Żeromskiego, którą zbudowano w XVII w. Jej blaski świetlne następują co 3 sekundy i widoczne są z odległości 23,4 mil morskich. Światełko to do dnia dzisiejszego ostrzega marynarzy o kryjących się w głębinach niebezpiecznych skałach, przybrzeżnych mieliznach, jak również uratowało życie niejednemu rozbitkowi.

Latem dłuższe dni są na północy a zimą na południu.

Najdalej na zachód wysunięty kraniec Polski to 14°07' E – kolano Odry koło Osinowa Dolnego w gminie Cedynia, powiat gryfiński (Siekierki są często podawaną błędną lokalizacją tego punktu). Można tu przekroczyć granicę. Podobno znajduje się tu najwięcej zakładów fryzjerskich przypadających na jedną osobę.

Najdalej na wschód wysunięty kraniec Polski to 24°08' E – kolano Bugu we wsi Zosin w gminie Horodło, powiat hrubieszowski (Strzyżów jest często podawaną błędną lokalizacją tego punktu). W zakolu Bugu,znajduje się most oraz międzypaństwowe drogowe przejście graniczne na Ukrainę: Zosin - Uściług.

Na wschodzie słońce wschodzi 40 minut wcześniej niż na zachodnim krańcu.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz