rozsypane...

Podsumowanie 5 - styczeń 2010

2012-02-02T08:28:00.000-08:00

Pocztówki otrzymane

visited 17 states (7.55%)
Create your own visited map of The World or Free iphone travel guide

W grudniu było:

Country ranking by sent: 2816th

Country ranking by distance: 2490th

Country ranking by sent: 2350th

Country ranking by distance: 2146th

Wysłane w styczniu:

Country	Sent	Avg travel
Netherlands	2	13
Russia	1	52
Japan	1	18
Germany	1	12
Belarus	1	6
China	1	17
Belgium	1	9

Otrzymane w styczniu:

Country	Received	Avg travel
Netherlands	1	2
Russia	1	13
Taiwan	1	8
Korea (South)	1	14
Finland	1	3
Belarus	1	8
China	1	26
Germany	1	3
Bulgaria	1	28

Nowe kraje: Bułgaria, Korea

33 - Korea (1)

2012-02-02T08:14:00.000-08:00

Distance: 7,990 km (4,965 miles)

Travel time: 14 days

Kartka od laura-J

32 - Białoruś (2)

2012-01-29T06:35:00.000-08:00

Distance: 699 km (434 miles)

Travel time: 8 days

Kartka przedstawiająca dworek Elizy Orzeszkowej w Grodnie od Nelie.

Orzeszkowa mieszkałą tutaj ze swoim mężem Stanisłąwem Nahorskim w latach 1869 - 1910 i to tutaj napisała "Nad Niemnem", "Argonautów" i "Pomplińskich".

Na znaczkach narcyzy i trzepla zielona.

31 - Tajwan (1)

2012-01-29T06:21:00.000-08:00

Distance: 8,719 km (5,418 miles)

Travel time: 8 days

Kartka z Tajwanu od ptlrcvh0681

Pocztóka może nie w moim typie (chociaż zgodna z preferencjami), bo to kartka reklamowa ale za to z jaką niespodzianką - tajwańskim grosikiem. Jakim cudem nikt tego po drodze nie oderwał?

Jest to reklamówka wyspy - Ilha Formosa, którą otrzymywali odwiedzający wyspę podczas Tour Tajwan w 2008 i 2009 roku. Przedstawia stroje aborygenów. Na rewersie zdjęcie które rekompensuje mi rysunkowe stroje.

Na znaczku słowik rubinowy.

30 - Rosja (4)

2012-01-29T06:16:00.000-08:00

Distance: 1,281 km (796 miles)

Travel time: 13 days

Kartka z Karelli od podróżującego Krasovskiy.

Republika Karelii leży w pólnocnej Europie, między morzem Białym a Finlandią. Wałaaam to wyspa na Jeziorze Ładoga, powierzchnia 26 km kwadratowych.

Nazwa wyspy wywodzi się z języka fińskiego lub karelskiego; w obu słowo valamo oznacza "wysoką ziemię". W XIII w. wyspa znalazła się pod władzą Republiki Nowogrodzkiej. W wiekach następnych kilkakrotnie przechodziła z rąk władających Finlandią Szwedów w posiadanie rządzących Karelią Rosjan i na odwrót. Nie później niż w XIV w. na wyspie osiedlili się prawosławni mnisi.
Od końca XVII w. wyspa położona w pobliżu dawnej stolicy Rosji - Sankt Petersburga, z racji walorów przyrodniczych niejednokrotnie była miejscem wypoczynku carów i członków ich rodzin, a także ludzi nauki i kultury ówczesnej Rosji.
Do 1918 wyspa wchodziła w skład autonomicznej części Cesarstwa Rosyjskiego - Wielkiego Księstwa Finlandii, a następnie po uzyskaniu przez ten kraj niepodległości, pozostawała częścią Finlandii, aż do roku 1940, kiedy to, po przegranej wojnie zimowej została przekazana Związkowi Radzieckiemu.

Na wyspie znajduje się prawosławny klasztor, mający status stauropigiczny.
Nie jest jasne, kiedy na wyspie powstał pierwszy monastyr. Według prawosławnej tradycji w I w. n.e. Apostoł Andrzej, udający się z misją ewangelizacyjną na północ, postawił na wyspie Wałaam krzyż. 900 lat później mieli go odnaleźć dwaj nieznanego (być może greckiego) pochodzenia mnisi, którzy szukali miejsca pod założenie klasztoru. Potwierdzona historia klasztoru rozpoczyna się w XIV w. W XVI w. na jego terenie miało żyć ok. 600 zakonników. Klasztor na Wałaamie niejednokrotnie stawał się miejscem walk, będących częścią wojen o panowanie nad Karelią pomiędzy Szwedami i Finami z jednej, a Rosjanami i Karelami z drugiej strony. W 1578 r. mnisi z klasztoru zostali zabici przez luterańskich Szwedów.
Rola klasztoru i jego ranga wzrosła znacznie po przeniesieniu stolicy Rosji do Sankt Petersburga, leżącego w dość niewielkiej (jak na warunki rosyjskie) odległości od wyspy.
Po uzyskaniu niepodległości przez Finlandię klasztor wraz z wyspą wszedł w skład tego kraju i był najważniejszym prawosławnym klasztorem w tym kraju.
Po przegranej przez Finlandię wojnie zimowej mnisi z klasztoru obawiając się prześladowań ze strony komunistów, uciekli do Finlandii, zabierając ze sobą wszystkie cenne rzeczy z klasztoru (wraz z dzwonem) i osiedlili się w miejscowości Heinävesi, gdzie założyli monastyr Nowy Wałaam (fiń. Uusi Valamo).
W latach 1940-1988 w klasztorze nie było życia zakonnego, nie licząc krótkotrwałych wizyt zakonników z Nowego Wałaamu w listopadzie 1941 i czerwcu 1944. Budynki klasztorne niszczały, częściowo wykorzystywane dla potrzeb świeckich (szkoła wojskowa, budynki administracyjne sowchozu, ośrodek pobytu weteranów wojennych).
14 grudnia 1989 do przystani na wyspie dobił statek, na pokładzie którego przypłynęło 6 mnichów. Krok po kroku następuje odrodzenie życia zakonnego. Od tej daty zaczyna się nowa historia monastyru. W 1990 monastyr otrzymał status stauropigialnego i znajduje się w jurysdykcji Patriarchy Moskwy i Wszechrusi.

Na znaczkach kreml, most w Archangielsku i rower z 1954 r.

29 - Finlandia (3)

2012-01-21T14:04:00.000-08:00

Distance: 1,676 km (1,041 miles)

Travel time: 3 days

Zimowa kartka z psem od Lilithium.

28 - Niemcy (3)

2012-01-21T14:02:00.000-08:00

Distance: 878 km (546 miles)

Travel time: 3 days

Gustaw Klimt od Nomja.

27 - Holandia (5)

2012-01-19T13:51:00.001-08:00

Distance: 1,008 km (626 miles)

Travel time: 2 days

Kartka z Hoorn od clown44.

Hoorn zostało założone w roku 1357. W czasie "złotego wieku" stało się bardzo ważnym portem i ośrodkiem handlowym. Siedzibę miała tu Holenderska Kompania Wschodnio-Indyjska.
Nazwa miasta została na zawsze rozsławiona w świecie, kiedy żeglarz Willem Corneliszoon Schouten, pokonując wściekłe sztormy, zdołał opłynąć południowy kraniec Ameryki Południowej i nazwał jej najdalej wysunięty na południe skrawek Przylądkiem Horn (Kaap Hoorn).
Hoorn jest miastem posiadającym wiele zabytków, w tym ponad 360 pierwszego stopnia, co plasuje miasto na 3 miejscu w Holandii za Amsterdamem i Haarlem.

Kartka od Olgi

2012-01-14T07:50:00.000-08:00

Zupełnie niespodziewana, z mojej ulubionej rosyjskiej noworocznej serii.

26 - Chiny (1)

2012-01-09T11:25:00.000-08:00

Distance: 8,494 km (5,278 miles)

Travel time: 26 days

Kartka z Anią z Zielonego Wzgórza od Sunyiarm. Niby kartka nie w moim stylu ale uwielbiam Anię z Zielonego Wzgórza więc kartką jestem zachwycona. Druga kartka w tym roku.

25 - Bułgaria (1)

2012-01-02T08:35:00.000-08:00

Distance: 875 km (544 miles)

Travel time: 28 days

Kartka z Rodopami od beni . Pierwsza kartka w tym roku :)

Kartka która naprawdę mnie uciszyła :)

Na znaczku Niepylak apollo. Sówka występująca w rejonie bałkańskim.

Rodopy (Родопи), zalesiony łańcuch górski (głównie lasami bukowymi i iglastymi, chronionymi w licznych rezerwatach), ciągnie się przez ok. 250 km na południowy wschód od rzeki Maricy w Bułgarii do północno-wschodniej Grecji. Rodopy są stosunkowo zwarte, zbudowane z gnejsów i wulkanicznych skał wylewnych. Pasmo dzieli się na dwie główne części: wyższe i rozleglejsze Rodopy Zachodnie (najwyższy szczyt Golam Perelik 2191m.n.p.m.) oraz niższe i mniejsze Rodopy Wschodnie. Ze względu na zróżnicowanie głównych części Rodopów na wysokie Rodopy Zachodnie z głębokimi dolinami rzecznymi oraz Wschodnie mające charakter płaskowyżu, zróżnicowany jest również występujący tu klimat. W Rodopach Zachodnich klimat jest górski, złagodzony przez masy ciepłego powietrza. W Rodopach Wschodnich klimat jest przejściowy między śródziemnomorskim a umiarkowanym.

Rodopy to wyjątkowo piękne, dziewicze i spokojne góry. Z dala od turystycznych kurortów goście mogą posłuchać szemrzących potoków z krystalicznie czystą wodą, podziwiać dzikie kwiaty i zioła rosnące w okolicznych szczelinach oraz odkrywać skalne minerały. Rodopy są słabo zaludnione, z reguły mieszkają tu bułgarscy muzułmanie– Pomakowie oraz etniczni Turcy. Niestety w czasach komunizmu ograniczano wolność tutejszych mieszkańców i izolowano ich tworząc strefy zamknięte. Mieszkańcy są otwarci i przyjaźni w stosunku do turystów.

Licznie występują tu jaskinie, najbardziej znana i godna polecenia jest Jaskinia Sneżanka (Пещерата Снежанка). Najwyższym szczytem jest Goliam Perelik (2191 m n.p.m.), obecnie niedostępny dla turystów, ponieważ w jego otoczeniu stacjonuje jednostka armii bułgarskiej. W czasach Cesarstwa Rzymskiego góry te stanowiły granicę między Tracją a Macedonią.

Wiele ciekawych zabytków tej rodzimej krainy Orfeusza można znaleźć w okolicach miasta Płowdiw.
Miejscem wartym zobaczenia są wąwozy Tregrad i Jagodzina, rezerwaty Izworo czy Borowo, jaskinie Diawolskoto Gyrło, Jagodinska Peszteria, Czairskite i Smolianski Ezera. Do dyspozycji amatorów sportów zimowych pozostaje jedno z bułgarskich uzdrowisk – Pamporowo, oraz miasto rodzinne znanej zawodniczki w biathlonie – Katii Dafowskiej – Czepełare. Inne popularne uzdrowiska to Nareczen i Dewin.

Odkrywanie Rodopów należy do wyjątkowych przyjemności. Rodopy gwarantują nieskażoną, dziewiczą przyrodę z wąwozami, rezerwatami, jaskiniami, które można zobaczyć bezpłatnie. Amatorzy historii powinni wybrać się do miasteczka Perperikon. Główną częścią tego miasta jest świątynia Dionizosa, powstała w V lub V wieku p.n.e. Zwiedzanie zbudowanej na skale, na wysokości 500m n.p.m. świątyni wiąże się ze wspinaczką po stromych ścieżkach, a następnie wdrapywaniem po skałach, ale widoki warte są tego trudu. Na szczycie znajdziemy pozostałości po starożytnym trackim mieście z pałacem, świątynią i fortecą. To niezwykłe miejsce, tak, jak niezwykła była cywilizacja tracka.

Rejon Rodopów nie obfituje w szczególnie godne odwiedzenia miejsca zabytkowe, choć koneserzy na pewno coś tu dla siebie znajdą. Z pewnością warto odwiedzić jeden z najważniejszych klasztorów prawosławnych w Bułgarii — Monastyr Baczkowski. Atrakcją może być też dojazd w Rodopy kolejką wąskotorową, która jeździ z Septemwri (Септември) przez Bansko (Банско) — najważniejszy kurort u stóp gór Pirin, do miejscowości Dobriniszte (Добринище).

Amatorzy historii powinni zwiedzić miasteczko Perperikon, którego główną część stanowi świątynia Dionizosa, powstała najprawdopodobniej w V wieku p.n.e. Zwiedzanie świątyni zbudowanej na skale, na wysokości 500m n.p.m. wiąże się ze wspinaczką po stromych ścieżkach i wdrapywaniem na skały, ale widoki warte są tego trudu. Na szczycie znajdziemy pozostałości po starożytnym trackim mieście z pałacem, świątynią i fortecą.

Podsumowanie 4

2012-01-02T08:22:00.000-08:00

visited 17 states (7.55%)
Create your own visited map of The World or Like this? try: Facebook test

Country ranking by sent:	2816th
Country ranking by distance:	2490th

W listopadzie było:

Country ranking by sent: 3626th

Country ranking by distance: 2930th

Wysłane w grudniu:

Country	Sent	Avg travel
Russia	1	17
U.S.A.	1	12
Netherlands	1	18
Germany	1	23
Czech Republic	1	16
Belarus	1	12

Otrzymane w grudniu:

Country	Received	Avg travel
Netherlands	2	6
Ukraine	1	8
Russia	1	14
Romania	1	16
Finland	1	18

Nowy kraj - Rumunia, Ukraina

24 - Finlandia (2)

2011-12-29T13:45:00.000-08:00

Distance: 1,142 km (710 miles)

Travel time: 18 days

Kartka od patagirl

23 - Holandia (4)

2011-12-29T13:41:00.000-08:00

Distance: 962 km (598 miles)

Travel time: 5 days

Trójwymiarowa kartka od butterfly74.

22 - Rumunia (1)

2011-12-29T13:37:00.000-08:00

Distance: 791 km (492 miles)

Travel time: 16 days

Kartka od Antoanetta.

Na widokówce Teatr w Foscani.

Pod Focsani dnia 22 maja 1653 miała miejsce bitwa, w trakcie wojny o tron mołdawski 1653.
Po wycofaniu się wojsk Jerzego Stefana na terytorium Hospodarstwa Wołoskiego, podążające jego śladem wojska kozacko-mołdawskie zajęły i spaliły miasteczko Focsani. W okolicy miasta po wołoskiej stronie rzeczki Milcov Wołosi pod wodzą wielkiego spatara Diicu Buiescu dysponowali znacznymi siłami składającymi się z oddziałów zaciężnych i milicji wołoskich, a także kilkuset Mołdawian. Łączne siły Diicu liczyły 9000 jazdy. Dnia 22 maja bitwę rozpoczęło starcie Wołochów z jazdą mołdawską ze straży przedniej wojsk Tymofieja Chmielnickiego oraz Bazylego Lupu. Podczas walki pozycje obu stron po obu stronach rzeczki przechodziły kilkakrotnie z rąk do rąk. Wreszcie piechocie mołdawskiej udało się zająć lewy brzeg rzeczki, jazda natomiast wyparła Wołochów z prawego brzegu, co umożliwiło przeprawę taboru kozackiego. Spowodowało to ucieczkę sił wołoskich, ściganych przez wojska kozacko-mołdawskie aż po rzekę Rimnicu Saret. Następnie siły Chmielnickiego i Lupu ruszyły na zachód dokonując licznych grabieży i niszcząc okoliczne tereny.

21 - Rosja (3)

2011-12-29T13:33:00.000-08:00

Distance: 1,359 km (844 miles)

Travel time: 14 days

Kartka od Styopkaa

20 - Ukraina (1)

2011-12-15T11:28:00.000-08:00

Distance: 840 km (522 miles)

Travel time: 8 days

Kartka z Międzynarodową Akademią Muzyczną im. Czajkowskiego od MarynaF. Przepiękne znaczki.

19 - Holandia (3)

2011-12-15T11:27:00.000-08:00

Distance: 954 km (593 miles)

Travel time: 7 days

Kartka z Bredy od jeanette_de_vries

Założyciel postcrosingu

2011-12-15T11:22:00.001-08:00

A to jego profil.

Podsumowanie 3

2011-12-02T13:19:00.000-08:00

visited 14 states (6.22%)
Create your own visited map of The World or jurisdische veraling duits?

Country ranking by sent:	3626th
Country ranking by distance:	2930th

Wysłane w listopadzie:

Country distribution: Sent postcards

Country	Sent	Avg travel
Taiwan	2	13
U.S.A.	1	19
Czech Republic	1	7
Belarus	1	9
Australia	1	100

Otrzymane w listopadzie:

Country distribution: Received postcards

Country	Received	Avg travel
Netherlands	1	5
Russia	1	16
United Kingdom	1	10
France	1	2
Germany	1	3
Canada	1	18

18 - Rosja (2)

2011-12-02T13:11:00.000-08:00

Distance: 1,427 km (887 miles)

Travel time: 16 days

Kartka z Woroneża od Chianti1, z obszerną informacją dotyczącą parku i pomnika z widokówki.

Pomnik na kartce przedstawia pisarza Iwana Bunina, noblisty z 1933 roku. Znajduje się on w parku Bunina w Woroneżu. Poeta siedzi na złamanym drzewie, jego postać symbolizuje nadzieję i łzy. Obok niego na drzewie znajduje się otwarta księga. Noga Bunina postawiona na psie to symbol samotności.

Woroneż oddalony jest niecałe 500 km na południowy wschód od Moskwy. To duże, przemysłowe miasto, będące jednocześnie centrum czarnoziemnego regionu w Rosji, zostało założone w 1585 roku. Rzeka Woroneż dzieli milionowe miasto na dwie, niemal równe części. W czasie drugiej wojny światowej Woronież został niemal zupełnie zniszczony, stąd niemal wszystkie budynki i cerkwie były wybudowane w ostatnich kilkudziesięciu latach.

Na głównej ulicy miasta, alei Rewolucji położone jest Muzeum Sztuk Pięknych im. Kramskiego (eksponujące również prace lokalnych artystów), Teatr Lalek oraz najlepsze hotele i restauracje.

Wciąż powstają nowe cerkwie – największą i najbardziej okazała jest Cerkiew Zmartwychwstania przy ul. Ordżonikidze oraz żeński Monastyr św. Aleksego z Akatowa, w którym dwa razy dziennie (o 7.30 i 17.00) odprawiane są nabożeństwa, podczas których śpiewają siostry zakonne.

Jednak Woroneż zasłynął w światowych mediach dopiero pod koniec lat osiemdziesiątych, kiedy miejscowa ludność zobaczyła na niebie UFO. W Woroneżu prężnie działa Woroneski Komitet Badań Zjawisk Anormalnych, który skupia badaczy-ufologów oraz cywili, wojskowych i milicjantów, którzy widzieli tajemniczy obiekt latający.

21 września 1989 roku mieszkańcy Woroneża zobaczyli UFO w kształcie kapelusza, pomarańczowy dysk, obiekt w kształcie cygara oraz emitujące od niego promienie. Kilku świadków dostrzegło dziwne znaki na kadłubie, jednak nikt nie określi, jak dokładnie symbol wyglądał. 30 kolejnych świadków stwierdziło, że obserwowało lądowania (przynajmniej w czterech miejscach) nieznanych pojazdów, których pasażerami był wysoki na trzy metry, trzyoki osobnik ubrany w srebrny kostium oraz brązowe buty, „obcy” posiadał coś w rodzaju pistoletu w dłoni. Jedna z takich obserwacji miała miejsce w miejskim Parku Południowym.

Kilka miesięcy później, 5 stycznia 1990 roku, na ulicy Kosmonautów w Woroneżu pojawiły się tajemnicze kręgi na śniegu, które jak stwierdzili badacze, mógł zostawić pojazd o masie około jedenastu ton. Jednocześnie kilka osób widziało przelatujące UFO niedaleko elektrowni jądrowej położonej czterdzieści kilometrów od Woroneża.

Do dziś Woroneż jest centrum spotkań rosyjskich miłośników istot pozaziemskich.

17 - Wielka Brytania (2)

2011-12-02T13:07:00.000-08:00

Distance: 1,488 km (925 miles)

Travel time: 10 days

Kartka z ulubionego Londynu od lolaroxy.

16 - Holandia (2)

2011-11-20T06:27:00.000-08:00

Distance: 1,033 km (642 miles)

Travel time: 5 days

Kartka z Holandii od ashepash.Faktycznie znaczki holenderskie są brzydkie. Za to sama kartka bardzo mi sie podoba, taki typowy holenderski obrazek.

15 - Niemcy (2)

2011-11-20T06:26:00.000-08:00

Distance: 600 km (373 miles)

Travel time: 3 days

Kartka z Niemiec od rok2010. Najbardziej podobają mi sie znaczki :)

14 - Francja (1)

2011-11-20T06:22:00.000-08:00

Distance: 1,201 km (746 miles)

Travel time: 2 days

Kartka z Francji od Robart.

Le Puy-en-Valay to francuska Częstochowa z figurą Matki Boskiej Czarnej Madonny, jeden z pierwszych punktów na szlaku Santiago de Compostela.

13 - Kanada (1)

2011-11-20T06:19:00.000-08:00

Distance: 5,935 km (3,688 miles)

Travel time: 18 days

Kartka z Kanady od mifralin.

Pierwszy swap

2011-11-20T06:15:00.000-08:00

Kartki z Rosji od Lelle. Autorką jest Nina Panasenko. Jestem zachwycona.

Podsumowanie 2

2011-11-04T14:37:00.000-07:00

Kartki przybył:

visited 11 states (4.88%)
Create your own visited map of The World or another interesting project

Country ranking by sent:	4515th
Country ranking by distance:	4506th

Wysłane w październiku:

Country	Sent	Avg travel
U.S.A.	1	24
Russia	1	21
Finland	1	10
Germany	1	8
Canada	1	14

Otrzymane w październiku:

Country	Received	Avg travel
U.S.A.	1	5
Russia	1	8
Malaysia	1	35
Hong Kong	1	8
Finland	1	6

12 - Hong Kong (1)

2011-11-04T14:24:00.000-07:00

Distance: 8,477 km (5,267 miles)

Travel time: 8 days

Kartka z Honk Kongu od RavenLee. Znaczek upamiętniający stulecie rewolucji.

11 - Rosja (1)

2011-11-04T14:18:00.000-07:00

Distance: 1,372 km (853 miles)

Travel time: 8 days

Kartka od Lelle z Moskwy z cudownymi grzybkami i mnóstwem biedronek na odwrocie specjalnie dla Aleksika. I mój ulubiony rosyjski znaczek z Kremlem.

10 - Finlandia (1)

2011-10-26T11:43:00.000-07:00

Distance: 1,388 km (862 miles)

Travel time: 6 days

Widokówka z Finlandii reklamująca METLA od tipupupu.

9 - USA (2)

2011-10-26T11:40:00.000-07:00

Distance: 7,810 km (4,853 miles)

Travel time: 5 days

Kartka dotarła w 5 dni z USA od tropicalbreeze.

South Carolina State House jest budynkiem rządu stanowego Południowej Karoliny w stolicy Kolumbii..

South Carolina State House został zaprojektowany najpierw przez architekta PH Hammarskold. Budowa rozpoczęła się w 1851 roku, ale architekt został odwołany za oszustwo i zaniedbanie obowiązków. Wkrótce potem w dużej mierze rozebrany z powodu wadliwych materiałów i wykonania. John Niernsee przeprojektował konstrukcję i w 1855 wznowiono budowę, opóźniono ją w trakcie wojny domowej , aż w końcu całkowicie zawieszono w 1865 roku, kiedy armia Shermana weszła do Kolumbii.

Budynek został uszkodzony przez artylerię i pożar. Prace budowlane zostały ostatecznie zakończone w 1907 roku.

Przed budynkiem stoi pomnik Konfederatów Południowej Karoliny.

Na znaczkach Mark Twain i Alan Shepard - pierwszy amerykanin w kosmosie.

Alan Bartlett Shepard, Jr. (ur. 18 listopada 1923 w Derry, stan New Hampshire, zm. 21 lipca 1998 w Monterey, stan Kalifornia).

Był jednym z siedmiu wybranych do programu Mercury w kwietniu 1959. 5 maja 1961 rakieta Redstone wyniosła pojazd Freedom 7 z Shepardem na pokładzie na suborbitalną wysokość 116 mil. Miał pilotować pojazd Freedom 7-II w ramach misji Merkury 10, planowanej na trzy dni w październiku 1963 r., odwołanej 13 czerwca 1963 r.

Na krótko przed startem misji Mercury 3 (Freedom 7) miał powiedzieć: Please, dear God, don't let me fuck up.

Po odwołaniu misji Mercury 10, Shepard został wyznaczony jako pilot dowodzący do pierwszej załogowej misji Gemini. Jako drugi pilot miał lecieć Thomas Stafford. Kiedy Shepard zachorował i utracił zdolność do lotów, misję przejęli Virgil Grissom i John Young.

Na początku 1964 roku u Sheparda stwierdzono chorobę Meniere'a, powodującą narastanie ciśnienia w uchu wewnętrznym. Powoduje ona skrajną nadwrażliwość zmysłu równowagi, a w konsekwencji dezorientację i mdłości. Choroba była przyczyną wykluczenia go z lotów przez resztę lat 60. XX wieku.

Jeszcze w 1963 roku został mianowany dyrektorem Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office).

Zdolność do lotów odzyskał po operacji korygującej, w maju 1969. Użyta została niewiele wcześniej opracowana metoda leczenia choroby Meniere'a.

W wieku 47 lat, jako najstarszy astronauta w ówczesnym programie, Shepard po raz drugi wziął udział w locie kosmicznym, jako dowódca statku Apollo 14. Lot trwał od 31 stycznia do 9 lutego 1971. Jego partnerami w tej trzeciej wizycie człowieka na księżycu byli Stuart Roosa – pilot modułu dowodzenia i pilot lądownika Edgar Mitchell. Shepard i Mitchell po wylądowaniu modułem Antares na Księżycu, uruchomili wiele urządzeń pomiarowych, wykonali zbiór doświadczeń i zebrali około 45 kg próbek z powierzchni.

Umarł na białaczkę w wieku 74 lat w pobliżu swojego domu w Pebble Beach w Kalifornii. Jego żona zmarła pięć tygodni później. Małżeństwem byli 53 lata.

8 Malezja (1)

2011-10-19T11:55:00.000-07:00

Distance: 9,497 km (5,901 miles)

Travel time: 35 days

Kartka przybuła z Malezji od johor. Na kartce Góra Kinabalu.

To moja pierwsza kartka z tak egzotycznego kraju.

Kinabalu (mal. Gunung Kinabalu) – najwyższy szczyt (4095 m n.p.m.) Malezji i całego Archipelagu Malajskiego, leżący w północno-wschodniej części wyspy Borneo, w górach Crocker. Podnóża góry porośnięte są wilgotnym lasem równikowym i objęte ochroną (Park Narodowy Kinabalu).
Pierwszego wejścia na szczyt dokonali Hugh Low i Spencer St. John w 1858 r. Pierwsze polskie wejście Władysław Midowicz ok. 1953 roku.
Technicznie góra jest bardzo prosta do zdobycia, nie wymaga ani wyjątkowych umiejętności, ani specjalistycznego sprzętu, lecz wejście na szczyt jest dużym wyzwaniem kondycyjnym, nie tylko ze względu na długą i żmudną wspinaczkę, ale również z powodu dużej wysokości nad poziomem morza. Różnica poziomów, między wejściem do parku, a szczytem wynosi 2,5 kilometra.
Wejście na górę wymaga otrzymania pozwolenia, które jest ściśle reglamentowane. Dziennie wydaje się zaledwie około 200 takich pozwoleń i trzeba się o nie starać nawet z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem.

Wejście na szczyt i zejście na dół dla bardzo sprawnej osoby jest możliwe w ciągu jednego dnia i zwykle zajmuje około 11-12 godzin, choć rekordzistom wystarcza nawet 5. W ten sposób nie da się jednak być na górze na czas wschodu słońca, a szczyt bardzo szybko chowa się w chmurach i tylko w we wczesnych godzinach porannych można liczyć na jakiekolwiek widoki.
Większość osób dzieli trasę na dwa dni. Pierwszy dzień, to około sześć godzin wspinaczki do położonego na wysokości 3270 metrów n.p.m. Laban Rata, gdzie można odpocząć i przenocować w schronisku. Warto położyć się spać wcześnie, bo o godzinie 2 w nocy rozpoczyna się drugi dzień wędrówki. Ten odcinek trasy jest dużo trudniejszy, idzie się przy świetle latarek, jest zimno, mokro, a niektóre, bardziej strome fragmenty wymagają wspomagania się linami. Do tego dochodzą efekty przebywania w rozrzedzonym powietrzu na dużej wysokości. Na szczyt dociera się przed godziną 6 rano, w sam raz, żeby zdążyć na spektakularny wschód słońca. Tego samego dnia wszyscy wracają na sam dół, zejście nie jest wcale mniej męczące, niż wejście na górę i zajmuje kolejnych 5 do 7 godzin.

Park Narodowy Kinabalu - jedna z głównych atrakcji Sabahu. Na 750 km2 występują niemal wszystkie typy środowiska przyrodniczego. Jednym z najbardziej znanych gatunków jest największy na świecie pasożytniczy kwiat - raflezja. Ponad połowę roślin rosnących powyżej 900 m n.p.m. można zobaczyć jedynie w tym parku. Amatorów wspinaczki górskiej przyciąga szczyt Gunung Kinabalu, którego zdobycie zajmuje dwa dni. Główna siedziba parku Kinabalu znajduje się w Kota Kinabalu.

XX lecie wieży na Baraniej Górze

2011-10-05T12:04:00.000-07:00

W dniu 28 września 2011 r. minie 20 lat od chwili, w której góralska trombita obwieściła, że zbudowana na szczycie Baraniej Góry wieża znów pozwala - po około 35 latach - na zachwycanie się dookolną panoramą gór w Polsce, Czechach i Słowacji. Wszystkie one są tak samo nam bliskie jak nasze Beskidy kochane, czy Tatry, czy dość odległe Sudety. Te góry - przy sprzyjających warunkach pogodowych – znów mogą cieszyć oczy każdego turysty.

Przed wielu laty szczyt Baraniej zwieńczany był drewnianymi wieżami triangulacyjnymi, które budowane po kolei – po „rozsypaniu” się poprzedniej – umożliwiały zachwycanie się panoramą. Po rozebraniu - istniejących jeszcze w początkach lat sześćdziesiątych XX wieku - resztek ostatniej wieży, na szczycie pozostał tylko ponad 5‑cio metrowy obelisk z czasów habsburskich.

O tym by móc znów zobaczyć Łysą Horę, Tatry, Babią Górę, Rozsutec czy Pradziada marzyło wielu turystów, zwłaszcza starszych, pamiętających ten widok z lat młodości. Wyjściem naprzeciw tym marzeniom była inicjatywa

(z 1988 r.) Karola Lipowczana - ówczesnego prezesa Koła Przewodników Beskidzkich w Katowicach - zbudowania wieży z platformą widokową.

Realizacji tego pomysłu podjęła się grupa Jego Kolegów z Koła oraz z innych zaprzyjaźnionych środowisk przewodnickich (Wisła, Cieszyn, Ruda Śląska). Ich wysiłkiem, kosztem zdrowia, w czynie społecznym, przy ogromnym wsparciu wielu instytucji, organizacji i sponsorów pomysł - na pozór nierealny – urzeczywistnił się. W czasie realizacji prac nie raz natrafiano na przeszkody wydawało się nie do usunięcia. Zawsze jednak zjawiał się KTOŚ, kto pomógł, wsparł ... Upór grupy montującej elementy na szczycie, przy kapryśnej – takiej jak w roku bieżącym – pogodzie, był przykładem dla przypadkowych, najczęściej bezimiennych pomocników, którzy często swą pracą umożliwiali dokończenie jakiegoś etapu budowy. I tak wieża stanęła i służy już turystom 20 lat - od 1991 r.

Dzisiaj doposażamy ją w specjalne metalowe panoramy ułatwiające rozpoznanie pasm i poszczególnych szczytów.

Dbajmy o nią i jej otoczenie, bezmyślnie ich nie niszcząc, wszak jest to dzieło całkowicie społeczne. Dbajmy jak o swoją własność, by radowała nas wszystkich zapierającymi dech widokami, by służyła kolejnym pokoleniom turystów.

Dla informacji - dane techniczne wieży: wysokość - 15 m; ciężar - 12 ton; galeria widokowa na wysokości - 8,5 m; taras górny na wysokości - 9,1 m; powierzchnia tarasu górnego - 3 m x 2,4 m; dopuszczalna ilość osób na tarasie - 20.

Ku pamięci przypomnienie tych, których wkład w budowę wieży był (jest) największy: Karol Lipowczan – inicjator, budowniczy, † Leon Tuczyński – majster budowy, † Andrzej Dziczkaniec-Boskoć, Gerard Suchanek, Stefan Ziętek z rodziną, Leszek Lipowczan, Jan Żywioł (Cieszyn).

Duży wkład wnieśli także: † Leon Wajand, Zygmunt Bracławik, † Hubert Kaszta, Józef Zipzer, Mieczysław Bożek, Jerzy Nowak i Jan Cibura wraz z ekipą z Huty Pokój, † Zbigniew Ratajski – dokumentalista budowy, † Maria Adamaszek, † Helena Suchanek, Xenia Popowicz.

Nie sposób pominąć bezinteresowną pomoc takich instytucji i osób jak: Nadleśnictwo Wisła z Nadleśniczym Witoldem Szozdą, POLIFARB Cieszyn, INŻBUD Wisła oraz sponsorów: Stalexport Katowice, PI KKIM S.A. Katowice, Urząd Miejski Wisła, Rozgłośnia Polskiego Radia w Katowicach.

Rozgłos sprawie wieży oprócz Radia Katowice nadawali: Regionalny Ośrodek Telewizji w Katowicach oraz prasa lokalna, zwłaszcza Dziennik Zachodni.

Prawnym właścicielem wieży jest Górnośląski Oddział PTTK w Katowicach. Opiekę nad nią sprawują przewodnicy z Sekcji Baraniogórskiej przy Baraniogórskim Ośrodku Historii Turystyki Górskiej „U źródeł Wisły” na Polanie Przysłop.

Katowice, Polana Przysłop, Barania Góra - 24 września 2011 r.

(Informacja przygotowana dla Turystów odwiedzających szczyt Baraniej Góry w dniu uroczystego spotkania - na Polanie Przysłop - budowniczych, sponsorów i wszystkich przyjaciół wieży.)

Kartki

2011-10-01T12:00:00.001-07:00

Przybyły do mnie z:

visited 7 states (3.11%)
Create your own visited map of The World or jurisdische veraling duits?

Country ranking by sent:	6088th
Country ranking by distance:	6102nd

Wysłane:

Otrzymane:

7 - Białoruś (1)

2011-09-26T11:39:00.001-07:00

Nie wiem czy nie jestem jedyną osobą która więcej kartek dostała niż wysłała, bo otrzymałam już 7 a wysłałam tylko 6, z czego jedna jeszcze nie dotarła.

Distance: 699 km (434 miles)

Travel time: 7 days
Kartka przybyła z Białorusii od Kseniya_Beliaeva.

Kolejny piękny zamek, tym razem w Nieświeżu.

Wybudowany w średniowieczu zamek należał do rodziny Kiszków. Rezydencją rodu Radziwiłłów stał się w 1533 r., po kupnie przez nich Nieświeża. W 1582 r. marszałek wielki litewski Mikołaj Krzysztof Radziwiłł na ruinach dawnych fortyfikacji rozpoczął budowę renesansowo - barokowego zamku na planie kwadratu. Budowla została ukończona w 1604 r.
W późniejszych stuleciach zamek był wielokrotnie rozbudowywany. W 1706 r. podczas III wojny północnej, armia króla szwedzkiego Karola XII zajęła posiadłość i zniszczyła fortyfikacje. Po przystąpieniu w 1769 r. Karola Radziwiłła „Panie Kochanku” do konfederacji barskiej, w 1770 r. zamek zajęli Rosjanie. Dobra nieświeskie zaczęły popadać w ruinę. W latach 1881 - 86 posiadłość powróciła w ręce Radziwiłłów, którzy przeprowadzili gruntowną renowację i utworzyli na powierzchni ponad 1 km² park krajobrazowy w stylu angielskim.
W 1939 r. rodzina Radziwiłłów została wysiedlona z posiadłości przez Armię Czerwoną. Zamek był wykorzystywany początkowo jako szpital, a w czasach sowieckich jako sanatorium.
W 1994 r. zespół zamkowy został uznany za narodowy pomnik historii i kultury. We wciąż remontowanym zamku powstało muzeum. Od 2005 r. zespół zamkowo-parkowy w Nieświeżu wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

6 - USA (1)

2011-09-26T11:38:00.003-07:00

Distance: 6,854 km (4,259 miles)

Travel time: 5 days

Karka przyleciała z NY od msmd54 a przedstawia Niagarę w Kanadzie.

5 - Holandia (1)

2011-09-26T11:38:00.001-07:00

Distance: 922 km (573 miles)

Travel time: 5 days

Pierwsza kartka z Holandii od Jorik89, z zamkiem Wisch.

4 - Włochy (1)

2011-09-26T11:37:00.000-07:00

Distance: 851 km (529 miles)

Travel time: 4 days

Kartka z Włoch od qweedy, na niej zamek w Brescia z XIIw.

Brescia to malowniczo położona miejscowość w pobliżu Mediolanu. Każdy, kto jest zmęczony miastem, ma dość miejskiej wrzawy i hałasu, niekończących się sygnałów karetek i szumu metra, powinien wsiąść w pociąg, by za niecałą nawet godzinę znaleźć się w tym zaczarowanym miejscu.

Choć Brescia to drugie, zaraz po Mediolanie, pod względem ilości mieszkańców, miasto w Lombardii, jest wprost idealnym miejscem na weekendową wycieczkę we dwoje. W centrum miasta można odpocząć po ciężkim tygodniu w pracy, spędzić romantyczne chwile w jednej z tysiąca knajpek zgromadzonych w wąziutkich włoskich uliczkach oraz zwiedzać zabytki, których jak w całych Włoszech tak i w Brescii jest pod dostatkiem.

Brescia nazywana jest również renesansową „lwicą Włoch", i takie to właśnie zwierzę widnieje na herbie miasta, które jest bardzo nowoczesne i idące naprzód, zachowując jednocześnie urok włoskiej historii i najpiękniejsze zabytki z odległych lat. Brescia staje się z roku na rok coraz bardziej potężnym miastem pod względem ekonomicznym, dającym prace coraz większej ilości mieszkańców, stając się jednym z najbardziej pożądanych miejsc w regionie Lombardii na tworzenie inwestycji i otwieranie nowych przedsiębiorstw.

Miasto rozpościera się na 90 km2 i liczy sobie około 190 00 tysięcy mieszkańców, leży u podnóża góry Monte Maddalena i wzgórza Colle Cidneo, na którym znajduje się słynny Zamek Brescii. Warte zobaczenia są dwa duże place znajdujące się w centrum miasta: Piazza Della Logiia, oraz Piazza Della Vittoria, które zachwycają swoją architekturą oraz kryją wiele opowieści dotyczących ich powstania. Na Placu Paolo VI możemy zobaczyć najważniejsze obiekty kultury w mieście między innymi rzymską katedrę il Duomo Vecchio di Rotunda, Duomo Nuovo, pełną znanych dzieł włoskich artystów. W mieście znajduje się również bardzo dużo przepięknych, renesansowych kościołów oraz muzeów o bardzo bogatych zbiorach kulturowych.

Autor: Agnieszka Paszkowska

3 - Wielka Brytania (1)

2011-09-26T11:35:00.002-07:00

Distance: 1,354 km (841 miles)

Travel time: 14 days

Kartka przybyła z Wielkiej Brytani od peanutlion.

2 - Australia (2)

2011-09-26T11:35:00.000-07:00

Distance: 15,729 km (9,774 miles)

Travel time: 14 days

Ta kartka przyleciała do mnie z Australii od Louise100.

Na niej zachwycajaca opera w Sydnej. Na kartce brak stempla.

1 - Niemcy (1)

2011-09-26T11:34:00.000-07:00

Distance: 439 km (273 miles)

Travel time: 10 days

Pierwsza kartka przyleciała z Niemiec od Tresi.

Na niej Zamek rycerski Kriebstein, który jest wspaniałym przykładem historycznej architektury w Saksonii. Zamek został wzniesiony w XII wieku (pierwsze wzmianki w dokumentach pochodzą z roku 1383). Początkowo zamek był siedzibą rodziny von Beerwalde i przez kilka kolejnych dziesięcioleci znajdował się w rękach jej członków. Potem był w posiadaniu m.in Hugolda III. von Schleinitz, Georga von Carlowitz. W XVI wieku zamek przeszedł na własność potężnego rodu szlacheckiego von Schönberg. Od roku 1825 do 1945 znajdował się w posiadaniu rodziny von Arnim. Każdy z właścicieli zamku zostawił na nim trwały ślad w postaci różnych rozwiązań architektonicznych. W ten sposób można dziś prześledzić, jak na przestrzeni wieków zmieniał się styl zamku. Zwiedzając znajdujące się tu muzeum szybko jednak można zauważyć, że dominującym stylem jest wspaniały gotyk lub neogotyk. Znajdziemy też liczne ślady renesansu.
Najwyższą częścią tej budowli jest imponująca wieża, pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1384 roku. Pełniła ona funkcję mieszkalną i obronną, a jej budowniczym był Dietrich von Beerwalde.
Do dzisiaj udało się zachować późnośredniowieczny charakter tego zamku. Szczególnym klejnotem tego zamku jest pomalowana część nad ołtarzem przedstawiająca życie świętego Alexiusa (mój synek ma na imię Aleksy :D). Atrakcję dla turystów stanowią odbywające się na zamku imprezy średniowieczne.
amek Kriebstein był wykorzystany jako sceneria przy produkcji filmu „Hrabina” z 2009. W filmie zamek był siedzibą węgierskiej hrabiny, Elizabeth Bathory, a akcja toczyła się na Węgrzech w XIII wieku (za czasów hrabiego Draculi). W filmie zagrali. m.in Daniel Brühl i Julie Delpy, która różniez wyreżyserowała film.

Do zwiedzenia

2011-07-29T05:52:00.000-07:00

Kiedyś...

Park Krajobrazowy "Łuk Mużakowa"

Danków

Park Dinozaurów w Nowinach Wielkich

Park Krasnala w Nowej Soli

Wszystko na Ziemi Lubuskiej.

:)

2011-04-23T09:20:00.001-07:00

Schronisko Koliba

2010-10-02T09:20:00.000-07:00

Ucieszyła mnie wiadomość że na Przysłupie Caryńskim znów działa schronisko "Koliba".
Dwa lata temu byliśmy niezmiernie zdziwieni że nie możemy na przełęczy znaleźć schroniska. Przecież było na mapie!
Stare jednoizbowe schronisko przemieniło się w piękny budynek. Aż się serce cieszy kiedy oglądam zdjęcia.
Przy okazji powspominałam troszkę.

Odchodzą

2010-06-03T12:24:00.000-07:00

Przewodnicy do nieba. Arek...

Zapisał się w mojej pamięci obrazkami z obozu, tego mglistego, mżystego dnia, na nienazwanej przełeczy.

Wieczny odpoczynek...

Pamięci Darka

2010-05-21T07:29:00.000-07:00

To już rok? Jak ten czas szybko płynie...
Nie zaciera jednak wspomnień.
Już rok jesteś w niebie...
Pamiętam... Pamiętamy...

Właściwy wymiar

Poddaję się
tylko waszemu górowaniu
nade mną
Z radością patrzę
jak czysto wznosicie się
w niebo
Słucham ciszy
szczytów pod gwiazdami
pokorna
Tutaj u waszych stóp
uczę się mądrości
trwania
Tutaj u waszych podnóży
widzę się we właściwym wymiarze
- człowieczego bytu

Maria Kalota-Szymańska

Mały Aleksy

2010-01-31T04:00:00.000-08:00

Mały wędrowiec, bo za patrona ma św. Aleksego.
Tego od ubogich, pielgrzymów, wędrowców i żebraków. Jest orędownikiem podczas trzęsienia ziemi, suszy, złej pogody, w czasie epidemii i plag. Uważany jest również za patrona rybaków. Wierni modlą się do niego o to, by pomógł im pozbyć się grzechu dumy i wyniosłości. Oby przejął po rodzicach zamiłowanie do gór i podróży.
I nich los go obdarzy takimi przymiotami jakie ma Aleksy z Wetliny. Niech bedzie dobrym człowiekiem, spokojnym, szczęśliwym, i niech koniecznie zna się na winie ;)

Szlak Zbójników Karpackich

2009-11-27T10:51:00.000-08:00

Usłyszałam dzisiaj w tv hasło "Szlak zbójników karpackich". Nareszcie jakiś ciekawy temat dla zamkniętej w domu przewodniczki. Bo interesujące, i przydatne.

Chwilka przed komputerem i mam adres strony poświęconej szlakowi. Jest to największy na świecie portal poświęcony zbójnictwu karpackiemu

SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH przebiega przez teren 5 krajów – Polskę, Słowację, Czechy, Ukrainę i Rumunię. Zaczyna się w Żywcu w Beskidzie Żywieckim, który wyrósł na stolicę zbójnictwa karpackiego. Szlak Zbójników Karpackich ma na celu rozwój turystyki i krajoznawstwa oraz rozpowszechnienie wiedzy na temat folkloru, regionalizmu, historii, zwyczajów i obyczajów górali jakże malowniczego i pełnego śladów historii regionu karpackiego.

"Marzeniem autora szlaku jest to, aby SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH stał się polskim narodowym produktem turystycznym promowanym na międzynarodowych targach turystycznych na całym świecie przez Polska Organizację Turystyki. Kolejnym marzeniem jest to, aby SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH został wpisany do KSIĘGI REKORDÓW GUINESSA jako jeden z najdłuższych i najciekawszych na świecie szlaków turystycznych. Szlak ten ma bowiem około 4.000 km. Autor ma nadzieję, że kiedyś znajdzie się sponsor, aby ten szlak profesjonalnie oznaczyć."

Szlakowi patronuje wydawnictwo Bezdroża.

Tutaj ciekawy artykuł na temat szlaku.

Czwarty krok w chmurach cz. VI

2009-11-12T14:19:00.001-08:00

Wędrówka szósta

Dziś wreszcie spełnią się moje marzenia, zawędrujemy w Dolomity Brenty. Co prawda pasmo to geograficznie nie jest częścią Dolomitów, tylko Alp Retyckich, jednak zbliżona do właściwych Dolomitów budowa geologiczna pozwala na małą nieścisłość w nazewnictwie. Ochoczo szykuję się do ostatniej już wyprawy, niestety meteorolodzy zapowiadają gwałtowne burze, a nasi przewodnicy podejmują decyzję o zmianie szlaku, gdyż ten, który zaplanowali wcześniej prowadzi zbyt eksponowanym grzbietem górskim. Naszym celem nadal pozostaje Rifugio Brentei (2182 m. n. p. m.).
Podjeżdżamy autokarem do Madonna di Campiglio, tam przesiadamy się do busików, które dowożą nas do Rifugio Vallesinella (1513 m. n. p. m.). Niebo jest zachmurzone, wydaje się nam, że widoczność tego dnia będzie bardzo słaba. Szlakiem kaskad podchodzimy do schroniska Casinei (1826 m. n. p. m.). Wodospady są może już nie tak spektakularne jak Seant, ale całkiem przyjemne i malownicze. W międzyczasie na krótko rozwiewają się chmury ukazując naszym oczom niebywały widok – coś na kształt masywnych regularnych skalnych pali wbitych głęboko w ziemię, to szczyty Dolomitów Brenty.
Schronisko Casinei jest pierwszą ładną budowlą, którą mijamy na naszych alpejskich szlakach, a w dodatku jedna z toalet jest „normalna” z muszlą i sedesem(!), a nie dziurą w podłodze... Niestety pogoda psuje się - zaczyna padać, dla nas deszcz nie jest przeszkodą, postanawiamy iść dalej. Żałujemy tylko, że nie możemy w pełni podziwiać widoków, mgły i chmury skutecznie zasłaniają szczyty, jednak co jakiś czas powiew wiatru zmienia bieg chmur tworząc przepiękny obraz wyłaniających się z mgieł strzelistych szczytów, wtedy nawet ci najbardziej wymagający spoglądają wokoło z zachwytem.

Szlak jest łagodny, w zasadzie można go przejść nawet w deszczu bez większego wysiłku. W kilku miejscach z uwagi na półki skalne pojawiają się metalowe poręcze, ale wydają się one zbędne. Przy schronisku Brentei moją uwagę przykuwa kapliczka w kształcie groty skalnej, podchodzę bliżej, by przyjrzeć się jej dokładnie. Wewnątrz znajdują się tabliczki upamiętniające osoby, których życie zostało przerwane w górach. To taki mały symboliczny cmentarz, jak w Karkonoszach przy szlaku z Karpacza na Śnieżkę, jednak tutaj, w Alpach, przytłacza ilość tabliczek. Większość z nich poświęcona jest osobom młodym kilkunasto, dwudziestokilkuletnim... I znowu ostatniego dnia wędrówki, jak klamra spinająca nasz pobyt w Alpach, powraca myśl: GÓRY SĄ PIĘKNE I PRZYJAZNE, ALE POTRAFIĄ BYĆ NIEDOSTĘPNE I NIEBEZPIECZNE... Zdobywając kolejne szczyty, wznosząc się coraz wyżej, podnosimy sobie poprzeczkę, ale pokora i rozsądek powinny nam zawsze towarzyszyć, bo niczym jest człowiek wobec majestatu gór i sił przyrody...

Moja tegoroczna przygoda z Alpami dobiega końca, pozostaje jednak lekki niedosyt, a to stanowi już bez wątpienia dobrą motywację, by powrócić tu za rok. Alpy, Dolomity kryją jeszcze wiele tajemnic, które chciałabym odkryć...

Anitka - przewodnik beskidzki

Czwarty krok w chmurach cz. V

2009-11-12T14:18:00.001-08:00

Wędrówka piąta

Wiemy już od kilku dni, że dzisiejszy dzień będzie najtrudniejszy ze wszystkich, w końcu zdobycie Monte Vioz (3645 m. n. p. m.) jest prawdziwym wyzwaniem dla wielu z nas. Staram się nadrabiać miną, ale tak naprawdę, to boję się jak będzie funkcjonował mój organizm powyżej 3200 m. n. p. m. Pełna obaw wsiadam do autokaru, którym podjeżdżamy do miejscowości Peio, by najpierw kolejką linową, a później wyciągiem krzesełkowym dotrzeć do Rifugio Dos del Cembri (2300 m. n. p. m.). Tu rozpoczynamy nasz szlak.

Od pierwszych metrów ścieżka pnie się ostro pod górę i tak już będzie do samego Rifugio Mantowa del Vioz (3535 m. n. p. m.), które jest najwyżej położonym schroniskiem w centralnych i wschodnich Alpach. Idziemy zwartą grupą, równym tempem. Widać wszyscy wzięli sobie do serce przestrogi Sylwka, by w tym dniu nie robić zdjęć na szlaku, ani też niepotrzebnie nie przystawać. Przed nami podwójna trudność, bo musimy nie tylko pokonać 1354 m różnicy wzniesień, ale dodatkowo powinniśmy to zrobić w stosunkowo krótkim czasie, inaczej nie zdążymy na ostatnią kolejkę linową i nasz szlak wydłuży się o następne 1000 m zejścia. Staram się utrzymywać w czołówce, co nie jest najtrudniejszym zadaniem, bo tempo marszu bardzo mi odpowiada.

Jak należało się spodziewać, wkrótce grupa rozwleka się. Nie przejmujemy się tymi, którzy odstają, jest z nimi Mauro, my podążamy do celu zatrzymując się jedynie na dwa krótkie odpoczynki. Po drugim z nich, czuję, że oddycha mi się ciężej, w głowie zaczyna łupać. Wolę nie patrzeć w dół, bo ziemia lekko ucieka spod moich stóp. To znak, że przekroczyliśmy magiczną wysokość 3200 m. n. p. m. Idę dalej, choć jest już trudniej, kiedy widzę schronisko odczuwam ulgę; boję się, że zaraz upadnę, dlatego wchodzę bez ociągania do środka, siadam i ostatkiem sił wypijam całą colę. Zawsze w górach kofeina działa na mnie kojąco. Po chwili ktoś odczytuje ciśnienie atmosferyczne: 600 hPa, a ja – meteoropatka już wiem co na tej wysokości nie podoba się mojemu organizmowi. Mobilizuję się jednak, bo nie po to doszłam do schroniska, by teraz, kiedy jest już tak blisko celu, poddawać się. Nie waham się ani chwili, idę na szczyt! Ten ostatni odcinek pokonuję znacznie wolniej niż większość grupy, ale nie jest to dla mnie źródło kompleksów, cieszę się, że pomimo własnych słabości daję radę. Wkrótce niczym posłaniec księciu Jeremiemu mogę obwieścić świtu: Monte Vioz wzięty!
Wracamy tą samą drogą, schodzenie rozpoczynam najszybciej jak się da, no cóż pewniej i bezpieczniej czuję się na znacznie niższych wysokościach. Szlak wydaje się nie mieć końca, droga dłuży się, a ja walcząc z bólem głowy i ogólnym zmęczeniem, myślę sobie, że dzisiejszy dzień nie przysporzył mi żadnej radości... Podobno satysfakcja i duma przyjdą w chwili, kiedy odejdzie zmęczenie...

Nitka - przewodnik beskidzki

Czwarty krok w chmurach cz. IV

2009-09-29T10:39:00.000-07:00

Wędrówka czwarta

Dzisiaj atakujemy lodowiec, mój pierwszy lodowiec! Nie wiem jak inni, ale ja jestem podekscytowana. Z Passo del Tonale podjeżdżamy kolejką linową na Passo del Paradiso (2573 m. n. p. m.), a następnie wyciągiem krzesełkowym do Rifugio Capanna Presena (2738 m. n. p. m.). Wydaje się nam, że skoro idziemy na lodowiec musimy grubo się ubrać, niektórzy zakładają kurtki, ochraniacze, rękawiczki, nie minie nawet kwadrans, a wszyscy będą się rozbierać. Słońce grzeje niemiłosiernie; jeszcze nie wiemy, ale tego dnia większość z nas wróci do hotelu z pamiątką – opryszczką.
Na razie podziwiamy ogromny płat śniegu i grupę, która już zaczęła podchodzenie na przełęcz pod Cima Presena. Patrzę na idących po śniegu i myślę sobie jak mały jest człowiek w świetle majestatu gór. Pora ruszać na szlak. Idziemy wolno, trawersem, głęboko wbijając się w śnieg. Widoki są tak piękne, że z zachwytu odbiera mowę. Chcę zatrzymać tę chwilę i zrobić kilka pamiątkowych fotografii, ale aparat ześlizguje się w dół. Na szczęście ci, co idą za mną, wykazują się refleksem.

Wkrótce osiągamy szczyt (3069 m. n. p. m.) i to bez większego wysiłku. Jesteśmy na skałach, ponad chmurami i śniegiem, przychodzi mi do głowy, że jestem w niebie... Krajobraz wciąż się zmienia, chmury wędrują odsłaniając nowe wierzchołki, a przysłaniając te, które wcześniej były widoczne. Uczuć, które towarzyszą takim chwilom, nie sposób wyrazić słowami...

Mauro chodzi po szczycie z workiem i coś do niego wkłada, na pytanie co robi, odpowiada, że zbiera pamiątki. Dopiero po chwili obserwacji udaje się nam dostrzec, że po prostu sprząta śmieci, które niefrasobliwi turyści zostawili po sobie. Po raz kolejny włoski przewodnik zaskoczył nas swoją postawą. Kiedy wieczorkiem siedzimy w barze padają słowa „Nasi polscy przewodnicy, często tylko puszą się nosząc odznakę, a Włosi są prawdziwymi gospodarzami tego terenu; to posprzątają śmiecie, to naprawią szlak układając obsunięte kamienie.” Moja duma przewodnicka zostaje urażona, ale czy te słowa nie są pozbawione racji?

Na szczycie robi się tłoczno, oprócz nas weszła również dość duża grupa hałaśliwych włoskich dzieciaków pod przewodnictwem księdza salezjanina, postanawiamy więc ruszyć w drogę powrotną. Pierwsze metry pokonujemy ostrożnie, jest dość stromo, a śliskie skały i mokry śnieg nie ułatwiają wędrówki. Później prawdziwa gratka – Italo i Mauro dzielą jabłuszkami i to bynajmniej nie antonówkami... Przygotowujemy się do wielkiego ślizgu w dół. Jabłuszek jest zbyt mało, więc niektórzy decydują się na reklamówki. Jest cudownie! Stok bardzo stromy, śnieg lekko zmrożony, parę muld na trasie zjazdu... słowem zabawa przednia! Kilka osób pasuje po pierwszym odcinku, odważniejsi jadą dalej. Śnieg wbija się wszędzie we włosy, usta, nos, ubranie, nawet okulary słoneczne są całe oszronione. Gubię jabłuszko, ale przyjeżdża do mnie samo; gubię kijek, ale ktoś mi go przynosi... Przy schronisku oglądamy nasze mokre spodnie i poranione ręce (jakie to niemądre zjeżdżać w bluzce z krótkim rękawem!). Przewodnicy decydują, że wracamy do hotelu na własną rękę, większość rozkłada się więc przy schronisku, by wysuszyć mokre ubrania. Czas płynie leniwie... Tego dnia czuję niedosyt gór i rezygnuję z wyciągu krzesełkowego, by pierwszy odcinek trasy pokonać pieszo. Surowy teren ukształtowany przez lodowiec Adamello odsłania inną, nieznaną mi dotąd barwę alpejskiego krajobrazu. Tu znajduję chyba wszystkie możliwe odcienie szarości, a pośrodku skał perełka – przepiękne błękitne jeziorko. Myślę sobie, że to mój najpiękniejszy dzień w Alpach Retyckich...

Nitka - przewodnik beskidzki

Czwarty krok w chmurach cz. III

2009-09-29T10:00:00.001-07:00

Wędrówka trzecia

Nad naszą przełęczą we wczesnych godzinach porannych przechodzi zapowiadany front burzowy, na śniadanie idziemy więc zupełnie nie przygotowani do wyjścia w góry. Jakże ogromne jest nasze zdziwienie, gdy okazuje się, że planowana godzina wyjazdu nie ulega przesunięciu i musimy się bardzo sprężyć, by zdążyć. Zanim docieramy na miejsce, niebo się przejaśnia i pojawia się piękne słońce.
Tym razem naszym celem są wodospady Saent oraz Park Narodowy Stelvio. Już na samym początku decydujemy, że znowu podzielimy się na dwie grupy. Ci, którzy są bardzo zmęczeni, bądź kontuzjowani obejrzą sobie tylko wodospady, pozostali przejdą do schroniska Dorigoni (2437 m. n. p. m.). Z autokaru wysiadamy na wysokości 1195 m. n. p. m., tak więc dzisiejszego dnia mamy kolejne niezłe podejście.

Wodospady Saent są przepiękne, to w zasadzie cała kaskada opadających w dół rwących strumieni, początkowo ukrytych w gęstym i ciemnym lesie, w partiach wyższych wijących się wśród skał. Widok zapiera dech w piersiach! Chciałoby się pozostać dłużej w tak cudnym miejscu, ale przed nami kolejne wyzwanie, szlak do schroniska. Mijając niezwykle malownicze hale alpejskie wspinamy się coraz wyżej, by po kilku godzinach marszu ujrzeć cel naszej dzisiejszej wędrówki. Rifugio Dorigoni położone jest na ogromnej hali, na którą z okolicznych szczytów spływa gęsta sieć potoków. Tworzą one skomplikowany układ po to, by połączyć się w jedną, na razie jeszcze niepozorną rzeczkę.

Wreszcie pora na pyszną herbatę z cytrynką podaną przez panią w stroju regionalnym. I tutaj warto nadmienić, iż większość odwiedzanych przez nas schronisk alpejskich, z zewnątrz niepozornych i częstokroć brzydkich, wewnątrz jest zadbana. Niejednokrotnie do bufetu i jadalni nie wolno wnosić plecaków, należy złożyć je na specjalnie przygotowanych półkach w holu.

Ruszamy w drogę powrotną, ale Italo i Mauro przekonują nas, że warto wrócić dłuższą trasą, grzbietem, a nie jak szliśmy dotąd wzdłuż rzeki. Decydujemy się na ten wariant i po kilkunastu minutach już chyba nikt nie ma wątpliwości, że podjęliśmy słuszną decyzję.

Przy nieczynnym Rifugio Campisol zatrzymujemy się na krótki odpoczynek. Italo wyjmuje z plecaka lunetę i statyw, ustawia sprzęt i bezbłędnie kieruje go w dość odległy płat śniegu, na którym odpoczywają dwie kozice. Jesteśmy pełni zdumienia, jakim cudem udaje mu się wypatrzyć coś, czego my w pierwszej chwili nie potrafimy dostrzec nawet przez lunetę... Idziemy dalej i znowu niespodzianka, tym razem Italo wypatrzył jelenia.

Do autokaru docieramy z prawie godzinnym opóźnieniem, zmęczeni, głodni, ale pełni wrażeń. Jakby nie dość przyjemności w dniu dzisiejszym, kuchnia serwuje nam kolejną – pyszne rozpływające się w ustach tiramisu...

Nitka - przewodnik beskidzki

Czwarty krok w chmurach cz. II

2009-09-18T13:24:00.001-07:00

Wędrówka druga

Tym razem śniadanie przebiega w mniej entuzjastycznym nastroju, a powodem jest nieprzespana noc. Większość z nas miała problemy z zaśnięciem, a kiedy już się nareszcie udało, to sen okazał się zbyt płytki. Zresztą kłopoty ze snem będą towarzyszyć nam już do końca. Cieszę się jednak, że to nie jest tylko mój problem, organizm jak widać reaguje właściwie na wysokość i wysiłek.
Po śniadaniu podjeżdżamy autokarem do Baita Velon (1354 m. n. p. m.). Miny mamy nietęgie, przed nami trudny i wyczerpujący szlak, którego początek (stromo - 530 m różnicy wzniesień) to istna wyrypa w lesie.
Tym razem prowadzi Sylwek, a tempo, które narzuca jest wręcz sprinterskie. Na szczęście jestem rozchodzona, więc staram się utrzymywać w czołówce i tak w godzinkę z okładem pokonujemy pierwszą część szlaku. Na ogon przyjdzie nam dość długo czekać. Kiedy już zaczynamy się niecierpliwić słyszymy głośny śpiew, to Italo mobilizując ostatnie osoby uczy jak oddychać przeponą. Dziewczyny, które z nim idą cieszą się jak małe dzieciaki, śpiewają włoską piosenkę nie rozumiejąc zupełnie słów. Dopiero wieczorem Sylwek wyjaśni nam, że to oględnie mówiąc dość sprośna piosenka.
Przewodnicy decydują, że nadszedł moment na podzielenie towarzystwa. Osoby, które czują się na siłach, idą na Passo del Pozzi (2604 m. n. p. m.), potem zejdą do schroniska Denza (2298 m. n. p. m.) położonego pod północną ścianą lodowca Presanella (3558 m. n. p. m.) najwyższego szczytu regionu Trentino, pozostali idą bezpośrednio do schroniska. Jestem ambitna, postanawiam iść na całość i wybieram oczywiście wersję dłuższą, trudniejszą. Podejście na przełęcz dość żmudne i długie, w końcu od momentu podzielenia się na dwie grupy musimy pokonać 720 m różnicy wzniesień, co w ostatecznym rozrachunku daje w ciągu całego dnia 1250 m; uświadamiam sobie, że właśnie wchodzę na Skrzyczne niemalże od poziomu morza. Przed przełęczą czeka nas jeszcze niewielki płat śniegu, a po nim krótki odcinek z metalowymi zabezpieczeniami. Nie są to tatrzańskie łańcuchy, ale jakby żelazne poręcze. Idzie się całkiem przyjemnie, a widoki z Passo del Pozzi są niesamowite!
Zejście do schroniska jest dość łatwe, choć początkowo strome, za to niedaleko budynku coś fantastycznego – przepiękne jeziorko, w którym można się wykąpać(!). Od razu myślę sobie o naszym Morskim Oku i protestach ekologów. Ale trzeba przyznać, że alpejskie szlaki są spokojniejsze, mniej uczęszczane, a i ludzie są inni, wydaje się, że niedzielni turyści nie dotarli jeszcze w ten rejon.
Droga powrotna do Velon dłuży się niemiłosiernie, jesteśmy już zmęczeni, nogi powoli odmawiają posłuszeństwa, kolana bolą; nawet to, że szlak prowadzi za taflą malowniczego wodospadu, a zaraz potem przez ciemny tunel, nie jest w stanie nas ucieszyć. Kiedy docieramy do autokaru po prawie dziewięciu godzinach marszu, mamy dość. Podczas jazdy Sylwek podsumowując dzień podaje kilka praktycznych wskazówek dotyczących techniki chodzenia po górach, w tym właściwego oddychania, odżywiania się, postawy ciała, tempa marszu, wykorzystania kijków trekkingowych. Uświadamiam sobie, że to właściwie pierwsza osoba, która uczy mnie techniki trekkingu...

Nitka - przewodnik beskidzki

Czwart krok w chmurach cz. I

2009-08-31T09:27:00.000-07:00

Zbyt ciekawe, żeby miało przepaść. Poprosiłam więc Nitkę o pozwolenie i zamieszczam Jej opowieść o wędrówce po Alpach Retyckich w lipcu 2009 roku. Autorem zdjęć jest również Nitka.

Zapraszam do lektury :)

Od kilku lat marzę o trekkingu w Dolomitach i to bynajmniej nie tych bytomskich w Sportowej Dolinie, ale tych „prawdziwych” włoskich. Specyficzna uroda strzelistych szczytów, surowość krajobrazu, niezwykła budowa geologiczna zafascynowały mnie tak bardzo, że już parokrotnie przymierzałam się do podróży w ten przepiękny rejon. Los, jak to zwykle bywa, okazał się jednak przewrotny i zamiast w Dolomity, trafiłam tego lata w graniczące z nimi Alpy Retyckie. Wędrówka alpejskimi szlakami okazała się niezwykłą przygodą...

Alpy Retyckie to najwyższe pasmo górskie Alp Wschodnich ciągnące się równoleżnikowo na przestrzeni ok. 220 km, położone na terenie Włoch, Austrii i Szwajcarii. Jego najwyższym szczytem jest leżący na pograniczu szwajcarsko - włoskim Piz Bernina 4049 m. n. p. m. (wierzchołek leży po stronie szwajcarskiej). Góry te mają klasyczną rzeźbę alpejską, a zbudowane są głównie ze skał krystalicznych i osadowych, najwyższe partie są silnie zlodowacone. Charakterystyczną cechą szlaków są bez wątpienia długie, strome i wyczerpujące podejścia.

A oto kilka migawek z mojej włóczęgi po Alpach Retyckich...

Wędrówka pierwsza

Spotykamy się przy śniadaniu pełni entuzjazmu. Poprzedniego wieczoru po zakwaterowaniu w hotelu na Passo del Tonale (1883 m. n. p. m.) i odświeżeniu się po podróży, Sylwek, nasz polski przewodnik, a zarazem człowiek gór, pasjonat o ujmującej osobowości, przedstawił nam pokrótce propozycje tras. Przed nami pierwszy dzień w Alpach. Przed wyruszeniem na szlak dołączają do nas Italo i Mauro, włoscy przewodnicy, tak więc w wędrówkach towarzyszyć nam będzie aż trzech wykwalifikowanych przewodników wysokogórskich.
Pierwsza trasa wiedzie bezpośrednio z Passo del Tonale na Passo del Contrabbandieri (2681 m. n. p. m.), mamy około dwóch godzin na pokonanie prawie 800 m różnicy wysokości. Idziemy za Italo równym tempem spotykając po drodze krowy alpejskie (!) i ... świstaki, przełęcz osiągamy bez większego wysiłku. Po krótkim odpoczynku i zrobieniu niezliczonej ilości pamiątkowych zdjęć, schodzimy łagodnym trawersem ok. 200 m pokonując niewielki płat śniegu do Rifugio A. Bozzi. Jestem rozczarowana, schronisko to zbita z desek szopa, nie ma w sobie żadnego uroku. Rozmarzyłam się przez chwilę wspominając nasze rodzime bacówki...
Przy schronisku czas na posiłek, a potem ruszamy w dalszą drogę. Najpierw niespełna 150 m podejścia na Forcellina di Montozzo, gdzie znajdują się okopy z czasów pierwszej wojny światowej. Sylwek tłumaczy nam skomplikowaną historię regionu Trydent (obecna nazywa Trentino). Tereny te, leżące na pograniczu Austro – Węgier i Włoch, miały podczas I wojny światowej znaczenie strategiczne, były miejscem wielu bitew o zajęcie pasm Alp i Dolomitów, po dzień dzisiejszy wysoko w górach można znaleźć niewybuchy.
Droga przez Dolnę Montozzo jest niezwykle malownicza, a w chwili, gdy naszym oczom ukazuje się przepiękne turkusowe jeziorko Pian Palu, z moich ust wyrywa się okrzyk zachwytu. Do schroniska Fontanino w Val di Peio mamy jeszcze szmat drogi, gdy docieramy na miejsce większość z nas postanawia napełnić w znajdującym się nieopodal źródle wód mineralnych swoje puste butelki. Niestety mało komu smakuje ta charakterystyczna żelazista woda. Przy autokarze, który czeka na nas ok. 3 km od schroniska zauważam, że nie ma z nami Maura. Okazuje się, że spotkał on na szlaku swoją przyjaciółkę, której dziewięcioletni syn zgubił się w górach. Mauro wraz z matką chłopca ruszyli na poszukiwania. Nie minęło kilka minut, a odbieramy wiadomość – chłopak się znalazł. Czujemy ulgę. Kiedy matka chłopca oddaliła się, przykazała mu, by nie ruszał się z miejsca, tylko cierpliwie na nią czekał. Niestety typowa dziecięca ciekawość odezwała się w chwili, gdy na łące pojawił się świstak, chłopiec nie bacząc na słowa mamy ruszył za zwierzakiem, wprost w kierunku jego norki. Na szczęście nie odszedł daleko. Śmiejemy się ze słów Sylwka: „Mauro nie wraca z nami. Zostaje na kolacji u swoich przyjaciół. Młody dobrze kombinuje, boi się, że dostanie wciry od mamy i poprosił Mauro, by u nich został”. Dobrze, że ta historia kończy się szczęśliwie, ale po raz kolejny uświadamiamy sobie, że góry to nie deptak w Sopocie. Są przyjazne i piękne, ale potrafią też być niedostępne i niebezpieczne...
Za nami pierwszy dzień w Alpach, po dziewięciogodzinnym trekkingu zmęczeni, ale szczęśliwi wracamy do hotelu.

Nitka - przewodnik beskidzki

pytania na ustnym

2009-06-24T03:07:00.000-07:00

Pierwsze pyutanie z ustawy dotyczyło warunków jakie musi spełnić biuro podróży aby stać się organizatorem turystyki.

Art. 5.
1. Przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie organizowania
imprez turystycznych oraz pośredniczenia na zlecenie klientów w zawieraniu
umów o świadczenie usług turystycznych jest obowiązany spełniać następujące
warunki:
1) zapewniać kierowanie działalnością przedsiębiorstwa oraz działalnością jego
jednostek organizacyjnych samodzielnie dokonujących czynności prawnych
przez osoby:
a) posiadające odpowiednie wykształcenie i praktykę, o których mowa w
art. 6 ust. 1 i 2,
b) niekarane za przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu, wiarygodności
dokumentów, mieniu oraz przeciwko obrotowi gospodarczemu;
2) zawrzeć:
a) umowę gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo
b) umowę ubezpieczenia na rzecz klientów
– w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy
organizator turystyki lub pośrednik turystyczny wbrew obowiązkowi nie
zapewnia tego powrotu, a także na pokrycie zwrotu wpłat wniesionych
przez klientów w razie niewykonania zobowiązań umownych;
3) składać marszałkowi województwa oryginały dokumentów potwierdzających
zawarcie kolejnych umów gwarancji lub ubezpieczenia, o których
mowa w pkt 2, przed upływem terminu obowiązywania umowy poprzedniej.

Drugie pytanie o konsekwencjach dla pilotów i przewodników turystycznych za niewłaściwe sprawowanie swojej funkcji.

Art. 26.
1. Uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek mogą być zawieszone
za powtarzające się uchybienia w wykonywaniu zadań lub postępowaniu
przewodnika turystycznego albo pilota wycieczek:
1) jeżeli uchybienie stwierdzą osoby uprawnione do kontroli;
2) w wypadku skarg potwierdzonych co do ich słuszności.
2. Zawieszenie uprawnień przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek może
nastąpić na okres do 12 miesięcy. Przywrócenie zawieszonych uprawnień marszałek
województwa może uzależnić od zdania egzaminu sprawdzającego,
obejmującego część lub całość zakresu umiejętności wymaganych od przewodnika
turystycznego lub pilota wycieczek.
3. Egzamin sprawdzający przeprowadza komisja egzaminacyjna, o której mowa w
art. 25 ust. 1.
Art. 27.
Uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek cofa się, jeżeli przewodnik turystyczny lub pilot wycieczek:
1) zostanie skazany prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa, o
którym mowa w art. 22 pkt 4;
2) nie zda egzaminu sprawdzającego, o którym mowa w art. 26 ust. 2;
3) wykonuje zadania przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, nie
przedstawiając uprzednio właściwemu marszałkowi województwa aktualnego
orzeczenia o braku przeciwwskazań do wykonywania zadań odpowiednio
przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, wydanego zgodnie
z art. 23.

Trzecie pytanie dotyczyło "public relation" w marketingu.

Półpilot

2009-06-23T14:40:00.000-07:00

Pisemny i ustny zdany, w czwartek jeszcze tylko praktyczny.

Pytania mi podeszły, chociaż nieciekawe były. Aż dwa z ustawy. I tylko jedno do lania wody.

[] [] [*]

2009-05-22T10:49:00.000-07:00

Nie wierzymy. Zmarł nasz kolega, Przewodnik, cudowny, wesoły facet.
Nie powie więcej do mnie Edycia.
Nie uśmiechnie się i nie zwoła nas na wycieczkę.
Przeogromnie będzie nam Go brakowało.

Odszedł na wieczną grań, przemierza pewnie niebieskie góry z ks. Pawlikiem.

Darku, potrzebny był w niebie Przewodnik. Załóżcie tam z Ks. Pawlikiem koło przewodnickie i trzymajcie dla nas miejsca...

[*] [*] [*]

Hagar Qim - Milczące kamienie

2009-05-01T00:59:00.000-07:00

Człowiek na Maltę przybył ok. 7000 tys. lat temu. Niewykluczone, że 5 tys. lat temu na Malcie rządziły kobiety. Nie znały wojen, lubiły się stroić i stworzyły wspaniałą kulturę i sztukę w czasach, gdy nikomu nawet się nie śniło o egipskich piramidach Gdzieś pomiędzy rokiem 4000 a 3000 p.n.e. Maltańczycy zaczęli wznosić imponujące kamienne świątynie. Do naszych czasów przetrwały 23, znacznie więcej z nich uległo zniszczeniu lub zostało zasypane ziemią. Liczba mieszkańców wyspy nie mogła przekraczać 11 tys. więc ilość świątyń mogła świadczyć o Malcie jako ośrodku pielgrzymkowym całego obszaru śródziemnomorskiego.

Największe i najbardziej znane megalitowe świątynie to: Ggantija, Mnajdra, Hagar Qim i Tarxien. Budowano je ku czci jakiegoś bóstwa, być może Bogini - Matki. Świątynia składała się z części wewnętrznej, świętej, oraz zewnętrznej, publicznej. Plan każdej jest identyczny, zbliżony do koniczyny - korytarz wejściowy prowadzi pod potężnym trylitonem, czyli „bramą” z dwóch monolitów na których leży trzeci, poprzez pomieszczenia w kształcie nerki aż do ołtarza.

Ściany zewnętrzne utworzone były z ogromnych głazów, ważących 20 ton. Budowniczowie dysponowali jedynie narzędziami z krzemienia i obsydianu. Gigantyczne bloki skalne transportowano i podnoszono przypuszczalnie za pomącą wałków, prymitywnych bloczków i niemniej wymagało to ogromnej siły nielicznej przecież ludności.

W świętej, celowo przysłoniętej części znajdowała się „dziura wyroczni”, prze którą kapłani porozumiewali się z bóstwem, zanim zwrócili się do ludu.

Zastanawiająca jest odmienność tej kultury od zdecydowanej większości znanych nam cywilizacji starożytnych i neolitycznych. Wiele wskazuje na to, że twórcy świątyń z Malty nie prowadzili wojen - nigdzie nie znaleziono niczego, co mogłoby służyć do walki lub obrony. Świątynie są, co prawda, otoczone murami, ale nie są to mury obronne. Nic też nie wskazuje na to, aby ci spokojni ludzie składali krwawe ofiary. Cisza, spokój, sztuka i architektura.

Niespodziewanie, ok. 2000 r. p.n.e. budowniczowie świątyń zniknęli. Kolejna kultura pojawiła się dopiero 400 lat później, już w epoce brązu. Co się więc stało? Wyspa była w tym czasie najprawdopodobniej opuszczona. Być może doszło do przewrotu religijnego. Może jakąś rolę odegrały wojny, atak najeźdźców, piraci, może fale morskie dokonały spustoszenia lub doszło do innej klęski - suszy, zarazy. Bierze się również pod uwagę zbiorowe samobójstwo. Możliwe, że zmiany klimatyczne spowodowały nieurodzaj i doprowadziły wyspiarzy do opuszczenia wyspy.

Kamienne świątynie skrywają wiele tajemnic. Doszukuje się kalendarzy astronomicznych, wierzy się, że Maltańczycy czcili istotę zmienności pór roku oraz potrafili dokładnie wyznaczyć moment rozpoczęcia wiosny i jesieni. Podczas zrównania dnia z nocą światło słońca padało kiedyś na część świętą. Takiej ilości starożytnych budowli nie odnaleziono nigdzie indziej na świecie. Są starsze od Stonehenge i przynajmniej równie wspaniałe i tajemnicze.

Jako pierwszą odkryto Ggantiję w 1897 r. Jednak znalazcy kamiennych bloków ani przez chwilę nie przypuszczali, z czym mają do czynienia. Sądzili, że odkryli jakieś mało znaczące rzymskie ruiny, a w najlepszym razie pozostałości po Fenicjanach. Należne miejsce w historii ludzkości Ggantija otrzymała dopiero w latach 20. XX w., kiedy to jej właściwy wiek wprawił archeologów w zdumienie. Zaraz potem odnaleziono kolejne ruiny. Pierwsza odnaleziona megalityczna świątynia znajduje się na Gozo Pozostałe trzy największe świątynie znajdują się na Malcie.

Feministki okrzyknęły Kulturę Świątynną z Malty kolebką matriarchatu i społeczeństwem doskonałym, w którym panowała harmonia, nikt nie był wywyższany i nikt nie był potępiany. Nie znaleziono grobów, które mogłyby świadczyć o szczególnej pozycji spoczywających w nich osób. Nie było królów ani przywódców. Można by sądzić, że była to starożytna era wodnika. Można w to wierzyć lub nie, ale na poparcie tej feministycznej tezy są jeszcze liczne kamienne i ceramiczne figurki.

Znaleziono je przede wszystkim w Tarxien, skąd pochodzi zachowana dolna część ogromnego kobiecego posągu, oraz w Hagar Qin, gdzie odkryto niezwykłą "Wenus z Malty". Najsłynniejszy posążek z terakoty - śpiącą postać kobiecą - znaleziono w mniejszej świątyni w Hal Saflieni. Aby zobaczyć oryginały, trzeba odwiedzić Muzeum Archeologiczne w La Valetcie.

I z pewnością warto to zrobić, bo tak zdumiewających rzeźb nie stworzyła żadna inna kultura. Wszystkie mają obfite (nawet nadobfite) kształty, ale zarazem są kwintesencją wdzięku i kobiecości. Czyżby był to świat pełen szczęśliwych, tłustych kobiet? W dodatku w większości miały zdrowe zęby, o czym świadczą znalezione szczątki.

Jest jeszcze jeden argument za tezą o rządach kobiet - we wszystkich świątyniach znaleziono mnóstwo wyrafinowanych strojów, dodatków, biżuterii, a nawet guzików. Neolityczne kobiety nie ubierały się w bezkształtne wory - znały plisy, skosy, fałdy i falbany. Szczególnie dbały o fryzury - były finezyjnie upinane, zdobione muszlami i kamieniami.

Niewyobrażalnie żałuję, że obejrzałam tylko dwie świątynie. Świadomość, że najprawdopodobniej nie uda mi się nigdy więcej tam polecieć i zobaczyć pozostałych jest dość przytłaczająca.

Popołudniem 30 stycznia 2009 udaliśmy się autobusem Maltasightseeing na wycieczkę po Malcie południowej. Trasa prowadzi między innymi przez Tarxien, Marsaxlokk, Birżebbuga, Blue Grotto i Hagar Qim. Zatrzymaliśmy się na przedostatnim przystanku. Czasu mieliśmy niewiele ale mimo to było warto. Kilkanaście metrów od przystanku znajduje się wejście do świątyni, obecnie poddanej pracom konserwacyjnym w celu zapobiegnięcia niszczeniu budowli przez czynniki atmosferyczne.

Jest to projekt prowadzony przez Heritage Malta. W projekcie przewidziana także jest budowa centrum turystycznego. 63% prac konserwacyjnych zostanie sfinansowane przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.

Nazwa Hagar Qim oznacza wolno stojące kamienie i bardzo trafnie opisuje imponującą, zniszczoną przez wichry i deszcz świątynię. Wyciosano je z miękkiego wapienia globigerynowego.

Zachowała się jednak potężna fasada i zwiedzający mogą nią bez obaw wejść do świątyni.

Największy głaz mierzy prawie 7 x 3 m.

Ze świątyni pochodzą dwa ważne znalezisko obecnie przechowywane w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Valletcie: Wenus z Malty oraz zdobiony fragment wolnostojącego ołtarza. Kompleks odsłonięto w 1839 roku. W 1992 roku wpisano go na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Kiedy przestępuje się kamienny próg, przechodzi pod ważącym kilka ton, wypalonym słońcem, wygładzonym przez wiatr megalitem, trudno zachować obojętność. Ludzie, którzy to wszystko wymyślili i zbudowali, chodzili po ziemi, zanim powstał Stary Testament, a egipscy faraonowie koczowali w namiotach na pustyni. Tam się dotyka historii.

Idąc klifowym wybrzeżem w stronę morza dotarliśmy do Mnajdry, najbardziej romantyczne położonej świątyni na Malcie, zagubionej na porośniętym trawą nadmorskim klifie.

Zbudowano ją z wapienia koralinowego, znacznie twardszego od kamienia użytego w Hagar Qim dzięki czemu przetrwał w lepszym stanie do dziś. Zachodzące słońce tylko podkreśliło piękno tej świątyni.

Widoczna w oddali wysepka to Filfla.

Zbliżająca się godzina odjazdu ostatniego autobusu nie pozwoliła nam dłużej rozkoszować się pięknem i magią tamtego miejsca.

Chwila czekania na przystanku

Ostatni rzut oka na przyszłe centrum turystyczne

i kilka minut później autobus odjechał w stronę północną, do Sliemy.

Znalazłam w sieci zdjęcia z Malty --> album pestki

Wstyd

2009-04-25T09:15:00.000-07:00

Miałam pisać a jakoś, nie wiem, czasu brakuje? Czasu chyba nie, bo oglądam filmy i szydełkuję. Chyba bardziej serca.

Jedyne co załatwiłam to wizytę w Urzędzie, w wydziale turystyki. Pytałam o egzamin na pilota. Nieuprzejma pani poinformowała łaskawie, że na egzamin to ona mnie zaprosi a nie ja sobie termin wybiorę. Tego się nie spodziewałam. Jakoś to trzeba będzie ogarnąć.

Wesołych Świąt

2009-04-10T09:29:00.001-07:00

Malta

2009-04-07T10:16:00.001-07:00

Pora zacząć pisać o Malcie, żeby nie zatarły się wspomnienia.

Kilka suchych informacji z wikipedii.
Malta, położona między Sycylią i Afryką Północną. W skład archipelagu Wysp Maltańskich wchodzą wyspy: Malta, Gozo, Comino, Cominotto, Wyspy Św. Pawła (dwie wysepki obok siebie) i Filfla, będące wierzchołkami wapiennego masywu, pełnego głębokich zatok i dolin.
• Współrzędne geograficzne: 35°50' N, 14°35' E
• Długość wybrzeża: 136 km Malta i 43 km Gozo
• Najwyższy punkt: Ta' Dmejrek w pobliżu Dingli - 253 m n.p.m.
• Najniższy punkt: Morze Śródziemne - 0 m.

Malta leży w strefie klimatycznej śródziemnomorskiej. Nie występują tu ostre wiatry, mgły, śnieg czy mróz. Średnia temperatura waha się od 14,1°C w zimie (listopad - kwiecień) do 32°C latem (maj - październik). Nasłonecznienie odpowiednio 6:46 godzin zimą i 10:11 godzin latem. Opady, przeważnie deszcz, pojawiają się głównie w okresie zimy. Roczna suma opadów to 578 mm.

Koniec stycznia i początek lutego to był doskonały wybór jeśli chce się Maltę zwiedzić. Temperatura ok. 13-14 stopni, trochę deszczu, trochę słońca. Przede wszystkim mogliśmy przebywać na zewnątrz cały dzień. Latem to niemożliwe, bo temperatura dochodzi do 45 stopni w cieniu. Sklepy od 12 do 16 są zamykane. Jedzenie kupuje się na jeden dzień bo nie ma możliwości przechowania większej ilości. Wszystko pleśnieje. Chleb trzyma się w lodówce a i tak nie zawsze to pomaga.

Pierwsze wrażenie po wyjściu z samolotu - palmy! Byłam zachwycona.

Zaraz potem słynne maltańskie autobusy - przerobione z samochodów wojskowych lub sprowadzone z Polski Solarisy. Wszystkie żółte, z dzwonkiem umieszczonym na sznurku wzdłuż autobusu aby obwieścić kierowcy, że ma się zatrzymać na przystanku.

Bilet autobusowy jednorazowy to 0,47 euro ale kierowcy zwykle nie mają wydać. Myśmy kupili bilety siedmiodniowe za 14 euro. Mogliśmy jeździć gdzie chcieliśmy i kiedy chcieliśmy, z wyjątkiem Gozo.

Z lotnisko odjeżdża do Valetty autobus nr 8. Z dworca autobusowego w Valettcie można się dostać w każde miejsce wyspy.

Zdali :)

2009-03-30T06:32:00.000-07:00

Cieszę się z nimi ogromnie i gratuluję serdecznie.

Tylko żal, taki straszy żal, że mnie tam nie było. Że nie miałam szansy. Że nie jestem tak jak oni przewodnikiem bieszczadzkim.

Kiedy

2009-03-16T08:05:00.000-07:00

Umierają marzenia to jakby przestać istnieć.

Nieobejrzane mapy. Zamknięte książki.

Rozsypaniec nie jest już moim miejscem na ziemi.

Rozsypane wszystko.

Ufff

2009-03-13T05:58:00.001-07:00

Przeniosłam się. Nie zdawałam sobie sprawy, że tyle tego naprodukowałam.

Teraz to będzie moje miejsce.

Kościół w Borowej Wsi

2009-03-12T22:15:00.001-07:00

Planowałam zupełnie inną wycieczkę, jednak z powodu deszczowej pogody plany uległy zmianie. Zupełnie przypadkiem trafiliśmy do Borowej Wsi gdzie znajduje się kościół zaliczany do Szlaku Architektury Drewnianej.

Szlak architektury drewnianej jest to jedyny taki duży projekt w Europie utworzony aby chronić przed zniszczeniem i zapomnieniem drewniane zabytki architektury stanowiące świadectwao kultury ludowej oraz będących istotnym komponentem krajobrazów kulturowych południowej Polski. Wiele z zabytków, do których można zaliczyć kościoły, cerkwie, przydrożne kapliczki, domy, chałupy i dworki, drewniane zabudowania gospodarskie, karczmy i leśniczówki, pałacyki i skanseny, to obiekty, które zostały wpisane do międzynarodowego spisu zabytków UNESCO. Projekt szlaku jest wspierany przez Państwową Służbę Ochrony Zabytków – Biuro Ochrony Zabytków jak również przez lokalne samorządy.

Obiekty zostały oznakowane tablicami informacyjnymi - stojącymi przed głównym wejściem do obiektów, na których umieszczono krótki rys historyczny obiektu w trzech wersjach językowych (polskiej, angielskiej i niemieckiej) oraz schematyczną mapkę całego szlaku wraz z oznaczeniem usytuowania obiektu na szlaku.

W Polsce istnieją szlaki architektury drewnianej w województwie śląskim, małopolskim i podkarpackim. Długość szlaku samochodowego to 3760 km, Szlak nie jest jednolity, w poszczególnych województwach wytyczono po kilka tras (razem 24) o różnej długości, które prowadzą do setek drewnianych zabytków.

Podobne trasy turystyczne w Europie to np.: zamki nad Loarą we Francji, trasa Romantischen strasse we Frankonii oraz Burgenstrasse obejmująca Frankonię i Czechy.

Kościół w Borowej Wsi należy do pętli gliwickiej liczącej 159 km.

Daty powstania kościoła nie można jednoznacznie określić. Kroniki kościelne i niektóre publikacje określają rok budowy na 1640. Inne bardziej ogólnikowo datują go na XVII wiek Są jednak i opinie, że kościół zbudowany został w 1720 r. a nawet na 1737 r. Przypuszczalnie ta ostatnia data odnosi się jedynie do roku budowy wieży (na tablicy przed kościołem widnieje data utworzenia 1720).

Kościół jest orientowany (czyli zwrócony prezbiterium na wschód). Nawa zbudowana została na planie prostokąta. Przylega do niej węższe prezbiterium zamknięte trójbocznie, do którego od północy przylega prostokątna zakrystia, a od południa - czworoboczna kaplica zamknięta trójbocznie.

Do nawy od południa przylega prostokątna kruchta, a od zachodu wieża - zbudowana ok. 1720 - 1730 r. na planie kwadratu, o konstrukcji słupowej. Wieża zakończona jest izbicą i nakryta cebulastym, barokowym hełmem z latarnią.

Dach nawy natomiast zdobi barokowa wieżyczka z nieczynną obecnie sygnaturką przykryta baniastym hełmem. Cały budynek kościoła jest otoczony tzw. sobotami.

Kościół posiada wyposażenie w większości barokowe. Ołtarz główny jest wczesnobarokowy. Umieszczono w nim obraz patrona kościoła - świętego Mikołaja, a w zwieńczeniu - obraz św. Józefa z Dzieciątkiem. Dekorację ołtarza uzupełniają rzeźby świętych: Jana Ewangelisty (z prawej strony, z kielichem) i św. Jana Chrzciciela (z lewej, z barankiem) oraz w górnej części ołtarza: Jadwigi Śląskiej, Jacka i Stanisława biskupa.

Rokokowy ołtarz boczny z prawej strony zdobi bogata snycerka i obraz św. Jana Nepomucena oraz rzeźby dwóch rycerzy. Antepedium (czyli "ściany podstawy" ołtarza, łac. "przed stopami") ołtarza zdobi płaskorzeźba, przedstawiająca męczeństwo św. Jana Nepomucena i scenę spowiedzi królowej (z boku). W zwieńczeniu ołtarza "Oko Opatrzności".

Lewy ołtarz boczny jest późnobarokowy z obrazem św. Antoniego. W ołtarzu znajdowały się niegdyś późnogotyckie płaskorzeźby świętych Piotra i Pawła, obecnie umieszczone nad wejściem do zakrystii.

Ostatni ołtarz - św. Judy Tadeusza(właściwie sama nastawa ołtarzowa wisząca na ścianie) - późnobarokowy zawiera też figury św. Jana Nepomucena i św. Ludwika (króla Francji).

Ambona jest barokowa z płaskorzeźbami czterech Ewangelistów.

Na profilowanej belce tęczowej umieszczone są barokowe rzeźby przedstawiające scenę Ukrzyżowania z Matką Boską, św. Janem i Marią Magdaleną.

W kaplicy znajduje się późnorenesansowy ołtarz z obrazem A. Grzywińskiego ukazującym "Opłakiwanie" (Zdjęcie z krzyża). Na ścianach obok - obrazy symbolizujące Boże Narodzenie oraz Wniebowzięcie Matki Boskiej. Także w kaplicy znajduje się ciekawa chrzcielnica barokowo-klasycystyczna, drewniana w formie kuli ziemskiej z wężem, nad nią umieszczona jest płaskorzeźba chrztu Chrystusa w Jordanie.

Do ciekawych elementów wyposażenia kościoła należą także: obraz św. Barbary z książką (rzadka forma atrybutu tej świętej) - obok wejścia do kaplicy, rzeźba św. Marcina na koniu, ale w kapeluszu (co jest ewenementem) - nad bocznym, południowym wejściem do kościoła, dwukondygnacyjny chór muzyczny, na górnej kondygnacji zabytkowy barokowy portatyw organowy, płaskorzeźbione stacje Męki Pańskiej, autentyczne drzwi klepkowe z XVIII w.

Żałuję że nie udało mi sie wejść do środka i na własne oczy zobaczyć tego bogactwa.

A po uciechach duchowych polecam po drugiej stronie drogi restaurację z rewelacyjnymi ciastkami.

Szlak architektury drewnianej województwa śląskiego tutaj - SAD

Dolina Karpia

2009-03-12T22:13:00.000-07:00

Długo planowany wyjazd doszedł w końcu do skutku. Szkoda tylko, że nie był taki jak mógł być.

Dolina Karpia to obszar historycznego zagłębia hodowli karpia na Ziemi Oświęcimsko-Zatorskiej znanego już w średniowieczu. Stawy hodowlane zajmują obszary setek hektarów rozciągając się w dolinie Wisły, Skawy i Wieprzówki. Podstawą opracowania programu "Dolina Karpia" były wspólne cechy gmin: Zator, Przeciszów i Spytkowice. Lokalizacja w pobliżu Wadowic, Oświęcimia i dużych aglomeracji miejskich Krakowa, Katowic, Bielska, to niewątpliwy atut tego regionu. Obszar "Doliny Karpia" wyróżnia się nieprzeciętnym krajobrazem naturalnym i kulturowymi tradycjami dzięki czemu stanowi doskonałe miejsce do aktywnego wypoczynku połączonego z krajoznawstwem. Spacery i przejażdżki rowerem wzdłuż Skawy, w otoczeniu łęgowych zarośli i stawów pokrytych sitowiem z licznymi siedliskami ptactwa wodnego, są świetną formą spędzania czasu.

Fundamentem Doliny Karpia są długowieczne tradycje związane z hodowlą karpia królewskiego, którego technika hodowli dotychczas nie została zmieniona, dzięki czemu ryba ta zachowuje niepowtarzalne walory smakowe. Karp zatorski, zwany też karpiem królewskim, jest rybą poszukiwaną i cenioną przez smakoszy ryb w całej Polsce. Znalazł on też swoje miejsce na "Mapie małopolskich przysmaków". Najlepiej smakuje karp wędzony, karp w zalewie lub "karp po zatorsku" - zapiekany w śmietanie.

Karp Królewski z Zatora - "to absolutny fenomen i rekordzista pod względem hodowli, bowiem początki rybactwa i hodowli karpia w Zatorze sięgają czasów panowania Bolesława Krzywoustego. W połowie XV wieku Księstwo Zatorskie przeszło do Korony Polskiej i odtąd królowie polscy otoczyli tę krainę, a zwłaszcza jej ryby, troskliwą pieczą. Oczywiście wśród ryb królował karp. Jego walory smakowe potrafili docenić polscy królowie sprowadzając go przez długie lata na swoje stoły - stąd też wzięła się zachowana do dzisiaj nazwa "karp królewski", którą wielu hodowców przypisuje swoim karpiom. Jednak, aby być zgodnym z historyczną prawdą, jedynie karp z Zatora ma prawo szczycić się przydomkiem królewskiego". Produkcja karpia odbywa się w gospodarstwach rybackich, z których największe to: Przeręb, Spytkowice, Bugaj, Rudze i Laskowa. Obok "karpia królewskiego" prowadzi się także hodowlę innych gatunków ryb: takich jak lin, jaź, tołpyga, amur, karaś pospolity i złocisty, oraz ryb drapieżnych: szczupak, sum i okoń.

Programem "Dolina Karpia" zainteresowały się związki wędkarskie - liczne łowiska otworzyły swoje brzegi dla wszystkich. Zatorskie Towarzystwo Wędkarskie organizuje Wędkarskie Młodzieżowe Mistrzostwa Polski. Z entuzjazmem projekt przyjęli przyrodnicy i ornitolodzy. Oznakowane zostało około 200 km lokalnych tras rowerowych, ukazał się przewodnik rowerowy „Ziemia Oświęcimsko-Zatorska”. Dolinę przecinają wytyczone szlaki rowerowe: Greenways - Zielony Szlak Kraków - Morawy - Wiedeń (dziedzictwo przyrodniczo-kulturowe), EuroVelo R4, Szlak Zabytków Ziemi Oświęcimskiej oraz Szlak Architektury Drewnianej.

Stawy są niezwykle bogate przyrodniczo - występują tu rzadkie i zagrożone gatunki ptaków (ślepowron, czapla purpurowej, bąk, bączek, hełmiatka, zielonka, sieweczka obrożna, wąsatka i rybitwa białowąsa) oraz rośliny (kotewka orzecha wodnego i grzybieńczyk wodny).

Doliny Soły, Skawy i Wisły oraz okoliczne nieczynne żwirownie wpływają na zwiększenie różnorodności siedlisk lęgowych jak i żerowiskowych tych gatunków. Cały ten system siedlisk tworzy wyjątkowo atrakcyjne miejsce dla ptaków jak i ich obserwowania przez praktycznie cały rok. Zmieniające się warunki w każdej porze roku sprawiają, że ptaki - łącznie 314 gatunków, w tym 180 lęgowych czyli więcej niż w większości parków narodowych! - są obecne w różnych miejscach, ale w sumie blisko położonych. Tym samym sezon turystyczny (ornitologiczny) w tym rejonie trwa od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a nawet zimą na niezamarzającej Wiśle gromadzą się znaczne koncentracje ptaków.

Chlubą i znakiem rozpoznawczym tego terenu jest ślepowron - ptak, którego niemal cała populacja krajowa skupia się w okolicach Zatora, Oświecimia oraz Skoczowa. Swoje ostoje znalazły tu takie wymierające w naszym kraju gatunki roślin jak m.in.: oczeret sztyletowaty, nadwodniki, kotewka orzech wodny czy grzybieńczyk wodny. Szczególnie dwa ostatnie z wymienionych gatunków występują tu bardzo licznie stając się florystycznym symbolem Ziemi Oświęcimskiej.
Ślepowron - W Polsce regularnie gniazduje tylko na Ziemi Oświęcimskiej oraz w okolicach Skoczowa, w liczbie około 400-500 par. Jest on ptasim symbolem tych terenów. W naszym kraju przebiega północna granica zasięgu tego gatunku w Europie. Nazwa "ślepowron" pochodzi od nocnego trybu życia jaki prowadzą te ptaki. Ludzie widząc ślepowrona ukrytego wśród roślinności w ciągu dnia, uznali go za "ślepego". Głos jaki wydaje, podobny jest do krakania wrony, stąd druga część nazwy. Ślepowron jest jednym z gatunków czapli, mniejszym od pospolitej czapli siwej. Ubarwiony jest niezwykle interesująco. Wierzch ciała ma kontrastowo biało-szaro-czarny, spód natomiast jasny. Cechą charakterystyczną ślepowrona jest kilka długich, białych piór, wyrastających z tyłu głowy. Żywi się głównie rybami oraz płazami. Jako miejsca zakładania kolonii lęgowych preferuje on zarośnięte wyspy na stawach oraz żwirowniach. Ślepowron lęgnie się tylko raz do roku, a samica składa od 3 do 6 niebieskawo-zielonych jaj. Młode wykluwają sie po około 21 dniach wysiadywania. Są pokryte puchem i nie są samodzielne. Ślepowron przylatuje do nas w kwietniu, a odlatuje we wrześniu i w październiku. Wędruje on do tropikalnej Afryki, czego potwierdzeniem jest to, że dwa ptaki zaobrączkowane jako pisklęta w gminie Czechowice-Dziedzice spotkano w Nigerii i Libii. W okresie polęgowym ślepowrony spotkamy na większości stawów rybnych, żwirowni oraz w dolinach rzecznych. Ptak ten z reguły czatuje na zdobycz ukryty w nadbrzeżnych krzewach, często siada też na palikach wbitych w dno stawu.

Bąk i bączek - Gatunki te należą do czaplowatych. Prowadzą one skryty tryb życia pod osłoną rozległych trzcinowisk. Upierzenie bąka jest brązowe, upstrzone ciemnymi i jasnymi plamkami, doskonale zlewa się z suchymi trzcinami. Obecność tego ptaka można łatwo stwierdzić po bardzo donośnym i niezwykle charakterystycznym głosie wydawanym przez samca w okresie lęgowym. Nadyma on przełyk, używając go jako rezonatora. Odgłos przypominający buczenie, podobne do dźwięku uzyskanego podczas wdmuchiwania powietrza do pustej butelki, jest słyszalny w promieniu kilku kilometrów. Bąk buduje gniazdo z materiału roślinnego w rozległych szuwarach niedaleko wody. Jest gatunkiem poligamicznym (poligamia - wielożeństwo"), co oznacza, że jeden samiec może mieć do kilku samic z gniazdami na swoim terytorium.
Bączek jest najmniejszym gatunkiem czapli. Pisklęta, zanim nauczą się latać, doskonale wspinają się po trzcinach i w chwilach zagrożenia stają słupka" udając uschniętą trzcinę. Podobnie zachowują się dorosłe osobniki - przybierają postawę pionową, unosząc wysoko dziób, co przy ich maskującym ubarwieniu czyni je niemal niewidocznymi. Głos wydawany przez samca bączka podobny jest do szczekania psa. Stawy rybne w Kotlinie Oświęcimskiej są jedną z najważniejszych ostoi tych zagrożonych gatunków w Polsce.

Mieszkańcy Gminy Zator odnoszą się z szacunkiem do dokonań swoich przodków. W ostatnim tygodniu miesiąca czerwca lub na początku lipca podkreślając kilkusetletnie tradycje hodowli karpia, hucznie obchodzą każdego roku „Święto Karpia (wcześniej obchodzono Dni Zatora).

Relacja z wycieczki

Naszym celem były oczywiście obserwacje ptaków.W najbliższej okolicy Zatora znajduje się pięć najciekawszych kompleksów stawowych: Przeręb (465 ha), Spytkowice (550 ha), Bugaj (180 ha) Rudze (120 ha) oraz Stawy Monowskie (210 ha). My wybraliśmy stawy Bugaj. Położone są przy drodze nr 781. Na rynku w Zatorze pojechaliśmy w kierunku Wadowic, następnie, po przejechaniu 1 km skręciliśmy na drogę prowadzącą do Andrychowa. Po kolejnym kilometrze, przy znaku informującym o tym, że opuszczamy Zator, skręciliśmy w prawo w drogę gruntową i przejeżdżając obok gospodarstwa dotarliśmy nad stawy.

Obserwcje prowadziliśmy na dwie lornetki i dwa aparaty fotograficzne.

Pierwszym zauważonym ptakiem był kormoran.

Łabędzie, perkozy i kaczki. Młody orzeł szybujący w przestworzach. Czaple. Bociany. I bąk. Najprawdziwszy bąk.

Były też mewy i rybitwy. W Kotlinie Oświęcimskiej regularnie gniazdują trzy gatunki rybitw: rzeczna, czarna, białowąsa, a rybitwa białoskrzydła jedynie sporadycznie. Pierwsza z nich lęgnie się na wyspach na stawach rybnych oraz żwirowniach. Pozostałe gatunki tworzą kolonie lęgowe wśród obfitej roślinności wodnej. Rybitwy podobne są do mew, różnią się jednak od nich smuklejszym tułowiem, spiczasto zakończonym dziobem oraz krótkimi nogami. Rybitwy doskonale latają, lecz słabo chodzą i w przeciwieństwie do mew niechętnie pływają. Rybitwa czarna jest ubarwiona jednolicie w kolorze grafitowoszarym, z nieco ciemniejszą głową niż reszta ciała. Niewiele większa od niej jest rybitwa białowąsa - z wierzchu jasnopopielata, a na głowie ma czarną czapeczkę. Spód ciała ma natomiast grafitowoczarny. Całości dopełnia ciemnokarminowy dziób i nogi. Nazwa tego ptaka pochodzi od białego pola pomiędzy ciemną czapeczką i spodem, co może kojarzyć się z wąsem, w tym przypadku akurat białym. Największa spośród tych trzech gatunków - rybitwa rzeczna, ma również czarną czapeczkę, poza tym wierzch jest jasno popielaty, a spód ciała biały. Podczas toków samce karmią samice upolowanymi rybkami, które partnerki chętnie zjadają. Rybitwy są doskonałymi lotnikami i wędrują na znaczne odległości. Rybitwa czarna i rzeczna wędrują wzdłuż wybrzeży morskich i zimę spędzają nad atlantyckimi brzegami Afryki, podczas gdy rybitwa białowąsa zimuje głównie w delcie Nilu. Najdalej wędruje rybitwa rzeczna, ptaki zaobrączkowane jako pisklęta w okolicach Oświęcimia doleciały aż do Nigerii i Republiki Południowej Afryki. Najlepszymi miejscami do obserwacji rybitw rzecznych są stawy rybne ze sztucznymi platformami lęgowymi oraz żwirownie z wyspami. Rybitwy białowąse i czarne najczęściej spotkamy na porośniętych grzybieńczykiem wodnym stawach w okolicach Zatora.

Jestem pewna że widziałam rybitwę białowąsą choć nie mam jej na zdjęciu i obie mewy - śmieszkę i białogłową.

Nawet Beskid Mały było widać.

Szkoda że ścieki dostają się do stawów i te "zarastają".

Nie poprzestaliśmy na obserwcji ptaków.

I tylko karpia po zatorsku nie udało się nam spróbować.

Ujarzmienie rzeki Soły

2009-03-12T22:11:00.000-07:00

Słów kilka celem wyjaśnienia. Powodzie to też temat który przewodnik zobowiązany jest znać. Jedno z pytań na egzaminie ustnym dotyczyło właśnie powodzi na terenie moich uprawnień. Pytano gdzie były. Pytano kiedy występują powodzie. Jeżdżąc na wycieczki przejeżdżaliśmy przez tereny pamiętające powodzie więc ten temat często pojawiał się w opowieściach przewodnika.

Przez chwile miałam problem jakie słowo wybrać. Opowieści, sprawozdania, opowiadania, relacje, wykład? Najbliższe jest mi chyba właśnie słowo opowieści bo kojarzy mi sie nie z suchym podawaniem faktów a budowaniem napięcia, potęgowaniem ciekawości, skupianiem uwagi. Może kiedyś będzie to moim udziałem. I będzie to trudne ponieważ jestem ścisłowcem, łatwiej jest mi sformułować krótką treściwą notkę, obliczyć wg wzoru niż zbudować opowieść. Wszystko przede mną na szczęście.

Ostatnia powódź w Bieszczadach, powódź w 1997 r. i wspomniane wyżej powody skłoniły mnie do opisania rzeki Soły, kapryśnej, dzikiej górskiej rzeki. I niech nikogo nie zmyli pozorne jej ujarzmienie.

Soła jest jednym z prawobrzeżnych dopływów Wisły. Jej obszar źródliskowy jest bardzo rozległy i znajduje się na terenie Beskidu Żywieckiego.

Należy do niebezpiecznych rzek za względu na dużą ilość dopływów, obfitość wód oraz znaczne spadki terenu. Jak bardzo jest nieobliczalna świadczy również to, że nie wybrała w zamierzchłych czasach łatwiejszej drogi przez Bramę Wilkowicką a trudniejszą przez Beskid Mały. Szczególnie groźna staje się wiosną, gdy śniegi topnieją oraz długotrwałych, gwałtownych deszczy. Wzbiera wtedy, występuje z koryta, zalewa okoliczne pola i łąki oraz miejscowości przez które przepływa.

Prace regulacyjne były już prowadzone już w XIX w. W latach 1917 do 1918 wykonano istniejące do dzisiaj obwałowania Soły i Wisły. W latach 30-tych wybudowano w Porąbce pierwszą zaporę, w wyniku czego powstał pierwszy zbiornik zwany Jeziorem Międzybrodzkim. Po powodzi w 1958 r., kiedy wody rzeki zalały centrum Żywca, postanowiono zbudować zespół zapór w celu ujarzmienia Soły. W latach 1960 - 1966 wybudowano zaporę w Tresnej i w ten sposób powstał kolejny zbiornik którego zadaniem było powstrzymanie fali powodziowej dopływającej z gór do zbiornika, regulowanie odpływu wód oraz zasilanie elektrowni wodnej usytuowanej po lewej stronie zapory. Zbiornik ten to Jezioro Żywieckie. Drugą inwestycją tamtych lat była budowa zbiornika wyrównawczego "Czaniec" w Porąbce. Na zbiorniku wyrównawczym "Czaniec" powstało ujęcie wodne w Porąbce oraz duży zakład wodociągowo - przepompowy dla Śląska w Kobiernicach. Stąd linią GOCZ dostarczana jest woda pitna dla Śląska. Zespół zapór nazwano Kaskadą Soły. Ale to temat na inną opowieść.

Kaskada miała zabezpieczyć tereny nad Sołą przed powodzią. Niestety. Zbiornik wody pitnej nie może być w pełni wypróżniony, a więc jego pojemność dla przejęcia wielkiej fali powodziowej jest ograniczona. Gdyby nastała kolejna katastrofalna powódź, Kaskada Soły nie będzie miała istotnego znaczenia w jej zatrzymaniu. Podjęto się więc kolejnych działań regulujących rzekę dla przyspieszenia spływu ewentualnych wielkich wód powodziowych. Zamierzano prostować koryto, umocnić brzegi kamieniami z równoczesną likwidacją odsypisk oraz roślinności drzewiastej w szerokim pasie brzegowym.

W wyniku pierwszych robót regulacyjnych prowadzonych nad Sołą w latach 80-tych w Oświęcimiu zdewastowano ponad 30% powierzchni zajmowanej przez łęgi wierzbowo-topolowe (zbiorowiska leśne, znajdujące się w strefie zalewu wód rzecznych) zachowane w stanie prawie naturalnym. Lasy tego typu są na naszym kontynencie odpowiednikiem lasów deszczowych strefy tropikalnej. W Polsce aktualnie zajmują niecałe 5% pierwotnego areału.
W kwietniu 1996r. Urząd Rejonowy, na wniosek Prezydenta Miasta Oświęcimia, wydał pozwolenie wodnoprawne na regulację rzeki Soły na odcinku 1,3 km tj. od mostu Jagiellońskiego do wysokości ul. Kamieniec. Projekt regulacji przewidywał prostowanie i pogłębianie koryta z równoczesną likwidacją 3 odsypisk oraz wykonanie umocnień brzegów za pomocą 2 typów opaski brzegowej ze stalowych koszy siatkowych na faszynadzie, wraz z umocnieniem skarpy powyżej korony opaski.

Na przełomie kwietnia i maja 1996r. bez wcześniejszego poinformowania organizacji ekologicznych przystąpiono nad Sołą w Oświęcimiu do wycinki drzew i krzewów. Zanim organizacje zorientowały się w zaistniałej sytuacji wycięto ponad 40 drzew i kilkadziesiąt zakrzaczeń. Było to ewidentne łamanie prawa ponieważ zgodnie z rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 13 maja 1995r., regulacje rzek zalicza się do inwestycji szkodliwych dla środowiska.
Nikt nie wywiązał się z tego obowiązku - ani Urząd Miejski ani Urząd Rejonowy. Nie wykonano też oceny oddziaływania na środowisko regulacji rzeki. Społeczna krytyka ekologów dała rezultaty. Wstrzymano regulację. Sporządzono ekspertyzę botaniczną, konsultowano się z właścicielami części terenów nadrzecznych oraz z przedstawicielami Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej. Efektem było opracowanie uchwały o powołaniu Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego Doliny Soły. W pracach nad jego przygotowaniem brali udział naukowcy, przedstawiciele Towarzystwa na rzecz Ziemi, konserwator przyrody oraz pracownicy urzędu miejskiego.
16 czerwca 1998 r. radni oświęcimscy podjęli decyzję o powołaniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Dolina rzeki Soły”. Obejmuje on obszar lasów łęgowych i zbiorowisk nieleśnych oraz rzekę Sołę o łącznej powierzchni 143 ha (rys.). W jego granicach znajdują się 4 użytki ekologiczne o areale 49,29 ha. Uchwała zabrania m.in. usuwania i niszczenia roślin chroniących brzegi rzeki. Nie można prowadzić prac wpływających na zmianę stosunków wodnych. Na terenie samych użytków ekologicznych dodatkowo zabrania się wykonywania regulacji rzeki oraz usuwania drzew martwych i powalonych, za wyjątkiem naniesionych przez fale powodziowe. Użytki stanowią tu bardzo szczególną formę ochrony, gdyż uchwała w przeciwieństwie do pozostałej części terenów, nie przewiduje w ich granicach możliwości uchylenia jakichkolwiek wprowadzonych tam zakazów.

Regulacja rzeki w Oświęcimiu nie przyniosłaby oczekiwanych efektów a zniszczenia dokonane w przyrodzie byłby nieodwracalne. Dzięki działaniom Towarzystwa na rzecz Ziemi możemy cieszyć się teraz jej pięknem w parku krajobrazowym. Ale to już inna historia...

Droga transfogaraska

2009-03-12T22:10:00.001-07:00

Fogarasze - najwyższe pasmo Karpat Południowych oraz całej Rumunii. Najbardziej znane i zarazem najwyższe szczyty Gór Fogaraskich to Moldoveanu (2545m. n.p.m.) i Negoiu (2535m. n.p.m.).

Szosa Transfogarska (rum. Transfăgărăşan - trans + Făgărăş ) jest po Transalpinie najwyżej położoną drogą w Rumunii, oznaczona numerem DN7C. Przebiega przez Karpaty, między najwyższymi szczytami w kraju, Moldoveanu i drugim pod względem wysokości Negoiu. Droga łączy dwa historyczne regiony - Transylwanię i Wołoszczyznę, oraz miasta Sibiu i Piteşti.

Zbudowana w latach 1970 - 1974, podczas reżimu Nicolae Ceauşescu. Początkowo miała ona znaczenie militarne. Podczas jej budowy wykorzystano miliardowe sumy pieniędzy, 6 milionów kilogramów dynamitu. 40 żołnierzy straciło życie.

Droga wznosi się na 2034 n.p.m. Najbardziej spektakularnie prezentuje się od strony północnej. Przy trasie od strony południowej znajdują się liczne atrakcje - między innymi zapora na rzece Argeş o wysokości 160 metrów, tworząca jezioro Vidraru oraz zamek Vlada Ţepeşa - pierwowzoru Drakuli w Poienari. Ze względu na liczne zakręty na drodze panuje ograniczenie prędkości do 40 km/h.

Szosa Transfogarska a raczej znajdujący się na samej górze tunel zamknięty jest między październikiem (lub listopadem) a kwietniem (lub majem) z powodu śniegu i wiatrów. Po drodze znaleźć można kilka hoteli i schronisk.

Na trasie znajduje się 5 wiaduktów, kilka mniejszych tuneli oraz niezliczona ilość zakrętów. W najwyższym punkcie znajduje się jezioro Bâlea i najdłuższy tunel w Rumunii (884 m) przecinający łańcuch górski.

Sozopol II

2009-03-12T12:25:00.000-07:00

Sozopol

2009-03-12T12:24:00.000-07:00

Międzyrzecki Rejon Umocniony

2009-03-12T12:23:00.000-07:00

Lubię wracać. W miejsca piękne, ważne. To był powrót sentymentalny. Moje MRU.

Pierwsze spotkanie z Międzyrzeckim Rejonem Umocnionym to czas klasy maturalnej. Harcerstwo. To pierwsza i najważniejsza przygoda mojego życia. Chciałąbym ubrać to w słowa ale chyba nie potrafię. Bo jak wyjaśnić, ze to nie przymus, zniewolenie, podporządkowanie tylko po prostu moje życie.

Odejście z harcerstwa było tym co pozwoliło odejść mi z domu.

Jeździliśmy ne weekendy, w ferie, w czasie wakacji, na obozach. Jednodniowe i kilkudniowe wypady. Przebywanie w absolutnej ciemności i ciszy wywoływało niespotykane reakcje. Od euforii po nienawiść.

Kilka godzin w pociągu, przesiadki we Wrocławiu, Lesznie, Zbąszynku, Międzyrzeczu. Z Kaławy do Pniew na nogach. Potem zęby smoka i nasz pancerwerk 717. Łatwo było się w nim zgubić. Myśmy znali drogę na pamięć.

Schodami 30 metrów w dół. Pamiętając że niejedna osoba spadła w dół na beton. Tam są krzyże i palą sie znicze.

Ciemość i cisza. I popiskiwania nietoperzy jeśli to zima była. Dojście do gównej drogi komunikacyjnej. Skręt w lewo. Dworzec Heinrich. Trzeba uważać na studzienki więc pierwszy zawsze ostrzega. Droga wzdłuż torów kolejowych. Dworzec Inga. Skręt w lewo w pierszą odnogę. To nasze miejsce noclegowe zwane przez nas Słoneczkiem. Ślepy korytarz zasypany piaskiem. Tyle nam wystarcza.

Tam nie ma czasu. Budzimy się i nie wiemy czy noc czy dzień. Jaka pogoda. Tam zawsze 8 stopni. Zawsze ta sama cisza i ciemność. Wodę bierzemy z innego korytarza. Jest czysta i smaczna.

Zwiedzamy zawsze tylko południową część. Dworzec Konrad, pętla Boryszyńska.Tam Dworzec Pólnocny i Południowy.Ogromne hale. Wagoniki. Napisy na ścianach. Kilka dni włóczenia się po korytarzach. Jakiś spokój potem.

Lubiłam tam wracać.

Teraz bunkry zamknięte są dla "bunkrowców". Można zwiedzać tylko z przewodnikiem. Byłam raz i nie zachwyciło mnie to. Wolałam nasze wspólne wypady, samotne nawet wędrówki, bez strachu.

Międzyrzecki Rejon Umocniony zamknięto dla swobodnego zwiedzania z powodu nietoperzy które od 1945 roku nocują tam. Nietoperek wziął swoją nazwę zapewne od nietoperzy.

Koniec wspomnień, kilka faktów.

MRU to jedna z największych istniejących fortyfikacji w Europie. Jej ogólna powierzchnia wynosi 8 tys.km kwadratowych, a długość przekracza 30 km. MRU zbudowali Niemcy po I wojnie światowej i podczas trwania II. Celem powstania bunkrów była obrona III Rzeszy. Stworzona fortyfikacja to kilkadziesiąt bunkrów żelbetonowych, tworzących system który przypomina labirynt.

Niemieckie koncepcje fortyfikacji Środkowego Nadodrza po zakończeniu I wojny światowej związane były między innymi z odrodzeniem się państwa polskiego i postanowieniami Traktatu Wersalskiego w sprawie przebiegu granicy polsko-niemieckiej. Została ona ostatecznie ukształtowana w 1922 roku w sposób bardzo niekorzystny dla strony polskiej, zarówno pod względem polityczno-gospodarczym jak i militarnym, gdyż stwarzała nadzwyczaj dogodne warunki operacyjno-strategiczne dla agresywnych planów niemieckich.

Początkowo Niemcy zakładali w swoich planach militarnych, że przyszła wojna rozpocznie się na zachodzie przeciwko Francji, w związku z tym uwzględnili fakt, że Polska jako sojusznik Francji może rozwinąć działania zaczepne na kierunku berlińskim. Strona niemiecka spekulowała, iż zbudowanie Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego skutecznie zamknie najkrótszą drogę z Polski do stolicy Rzeszy. Zabezpieczenie północnego skrzydła miał zapewnić system Wału Pomorskiego. Natomiast ubezpieczenie Dolnego Śląska miała stanowić rubież Pozycji Środkowej Odry.

W latach 1934-1939 trwały prace budowlane, a dopiero w 1944 roku w obliczu zbliżającego się frontu wschodniego pośpiesznie rozbudowano i ulepszono istniejące już pozycje. Umocnienia wzdłuż granicy z Polską otrzymały nazwę Frontu Ufortyfikowanego (Festungsfront).

Główny korytarz to główna Droga Ruchu całego systemu - oś podziemi, od której odprowadzone są liczne korytarze boczne, które z kolei prowadzą do tzw. obiektów. Stąd schodami dostać można się do części nadziemnej - bunkra "Pancerwerk". To właśnie w tym miejscu, wyposażonym dodatkowo w stalową kopułe o ścianach grubych na 25 cm, umieszczano stanowiska karabinów maszynowych. Oprócz tego znajdował się tam miotacz ognia i granatnik motorowy. Poza pomieszczeniami bojowymi w obiekcie były jeszcze pomieszczenia magazynowe, koszary, wentylatory i sanitariaty.

Podziemie wyposażone było we wszelkie potrzebne urządzenia: kanalizację, wentylatory, oświetlenie a nawet wąskotoprową kolejkę elektryczną.

Do wybuchu wojny Niemcy na całej ok. stukilometrowej linii MRU zdążyli wybudować 106 bunkrów, w tym 21 połączono wspólną siecią podziemnych tuneli o łącznej długości ponad 30 kilometrów i głębokości do 40 metrów co stanowiło zaledwie 30% pierwotnego planu.

W okresie wojennym MRU wykorzystywany był jako podziemne fabryki. Firma Daimler – Benz produkowała tam części do silników samolotowych.

Fortyfikacje MRU zostały zdobyte przez wojska radzieckie na przełomie stycznia i lutego 1945 roku. Rosjanie zajęli całą potężną linie fortyfikacyjną w ciągu 3 dni, gdyż w tym czasie załogi poszczególnych bunkrów stanowiły jednostki bardzo nieliczne i nie przeszkolone do obrony takiej fortyfikacji. Jednostki te nie potrafiły nawiązać walki z Rosjanami i większość z nich uciekła nawet nie próbując się bronić.

Obecnie w MRU jest rezerwat nietoperzy. Teren chroniony powstał w 1980 roku na części obiektów MRU, a w 1999 objął już jego całość. I tak powstał REZERWAT "NIETOPEREK" i "NIETOPEREK II". Jedno znajwiększych zimowisk nietoperzy, których rocznie spędza tu zimę około 30 tysięcy. Niektóre z pojawiających się gatunków są rzadkie i zagrożone. Bardziej popularne to np.: gacek wielkoduch, mopek i nocek Natterera. W MRU "goszczą nietoperze z Maklenburgii i Brandenburgii, co zostało ustalone dzięki metodzie obrączkowania.

Rezerwat przyrody Nietoperek - mezoregion Pojezierze Lubuskie (315.4), data utworzenia 1980, powierzchnia 2,5 ha

Dokument powołujący - Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 sierpnia 1980 r.
Położenie - - środkowa część Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, obejmuje część podziemnych fortyfikacji pomiędzy miejscowościami Nietoperek, Wysoka, Kęszyca i Boryszyn.
Przedmiot ochrony - ochrona zimowego siedliska (podziemnych fortyfikacji) wielu gatunków nietoperzy, w którym hibernuje każdej zimy ponad 30 tys. osobników należących do 12 gatunków (m.in.: nocka dużego (Myotis myotis), nocka Bechsteina (M. Bechsteini), nocka wąsatka (M. mystacinus), gacka wielkoucha (Plecotus auritus)), ochrona jednej z dwóch w kraju podziemnej kolonii rozrodczej nocka dużego. Proponowany do ochrony w sieci Natura 2000.
Powierzchnia 2,5 ha

Rezerwat przyrody Nietoperek II - data utworzenia 1998, powierzchnia 44,03 ha

Dokument powołujący - Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 23 grudnia 1998 r.
Położenie - działki forteczne oraz obiekty podziemne prawie całej środkowej części Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego.
Przedmiot ochrony - zadrzewienia oraz zakrzewienia działek fortecznych, pasy zarośli, zapory przeciwczołgowe i inne tereny bezpośrednio przylegające do otworów wlotowych do podziemi.

Więcej o rezerwatach można poczytać tutaj

Teraz pancerwerk717 wygląda tak. Jest odrestaurowany i można go zwiedzać.

Tędy wchodzi się, aby zwiedzać MRU.

Schemat podziemi

Zęby smoka

Tego kiedyś nie było

Zwiedzanie

Międzyrzecki Rejon Umocniony Grupa Warowna Scharnhorst - Podziemna Trasa Turystyczna
Obiekt czynny:

Od 2.01 do 31.03 oraz od 1.10 do 31.12 codziennie od 10.00 do 16.00 z wyjątkiem poniedziałków.
Od 1.04 do 30.09 codziennie od 10.00 do 18.00

Ceny biletów:

Trasa krótka do 1,5h – 10 zł bilet ulgowy, 12 bilet normalny
Trasa długa do 2,5h – 12 i 15 zł
Trasy ekstra (dostępne tylko od 1.04 do 30.09)

69 rocznica obrony Węgierskiej Górki

2009-03-12T12:20:00.002-07:00

Dzisiaj w Węgierskieg Górce obchodzono 69 rocznicę bohaterskiej Obrony Węgierskiej Górki oraz 65 rocznicę Pamięci Straconych Partyzantów w Żabnicy.

Fort "Wędrowiec" to był pierwszy przygotowany przeze mnie temat na kursie, na próbny egzamin. Nieststy nie mogłam podzielić się swoją wiedzą z kolegami. Miałam nadzieję, że dostanę ten temat na egzaminie. Też się nie udało. W końcu mam okazję opowiedzieć komuś o forcie.

Obrona Węgierskiej Górki i fort „Wędrowiec”

Węgierska Górka jest miejscowością położoną 10 km na południe do Żywca w dolinie rzeki Soły. Dolina ta stanowi odwieczny szlak handlowy i wojenny ze Słowacji do Małopolski. Nazwa miejscowości bierze swój początek w XV wieku, kiedy to ludność w obawie przed najazdem króla węgierskiego Macieja Korwina sypała szańce obronne. Aż do 1939 roku miejscowość ta głównie była znana z Huty Żelaza założonej przez hrabiego Adama Wielopolskiego w 1838 roku. Obecnie jest to Odlewnia Żeliwa. Swoją sławę Węgierska Górka uzyskała dopiero po kampanii wrześniowej, kiedy to aby uczcić pamięć obrońców nadano jej nazwę „Westerplatte Południa”.

Doliną Soły we wrześniu 1939 r. miała przemaszerować na północ 7 Bawarską Dywizję Piechoty i dotrzeć na tyły Armii „Kraków”. Aby temu zapobiec zdecydowano wybudować 16 schronów w okolicy Węgierskiej Górki.
24 czerwca 1939 roku zapadła decyzja o budowie stałych fortyfikacji w rejonie Węgierskiej Górki i Korbielowa (Krzyżowa, Przyborów). Prace rozpoczęto w lipcu, a wykonywała je początkowo grupa wojsk inżynieryjnych pod dowództwem mjr Śliwińskiego. Pracowali junacy z hufców pracy, okoliczna ludność oraz pracownicy Odlewni Żeliwa z Węgierskiej Górki.
Do obiektów materiały dostarczano furmankami. W przypadku obiektów położonych wysoko jak np. „Waligóra” konieczny był transport ludzki. Taczkami wywożono beton, a worki z cementem noszono na plecach. Przed rozpoczęciem betonowania głównego korpusu najpierw wykonywano podłogę ze zbrojeniem. Wokół schronów wybudowano wysoki płot, który miał chronić przed szpiegami. Na teren budowy wstęp mieli jedynie wojskowi, którzy przed wjazdem przejmowali od woźniców pojazdy. Po zakończeniu betonowania budowano zapory inżynieryjne (np. okopy, zasieki). Obiekty w Węgierskiej Górce zostały wybudowane ze zmieszanego betonu z bardzo trwałą skałą pochodzenia wulkanicznego – z porfirem (wydobywano ją prawdopodobnie pod Krakowem). Przy budowie polowych stanowisk obronnych pracowali w ostatnich dniach pokoju również żołnierze kompanii „Berezwecz”.
Prace zakończyły się w dniu wybuchu wojny. Do tego czasu zdążono wybudować 5 schronów: „Waligóra”, „Włóczęga”, „Wędrowiec”, „Wąwóz” i „Wyrwidąb”. Przyjęto, że nazwy wszystkich obiektów będą rozpoczynać się na literę „W”. W dniu 1 września 1939 roku do obrony prowizorycznie przystosowano 4 schrony bojowe. Jedynie „Wyrwidąb” nie brał udziału w walce z powodu braku załogi.

Obiekty w dniu 1 września 1939 roku zostały tylko prowizorycznie przygotowane do obrony:
- brakowało środków łączności. Dowódca w pierwszym dniu walki mógł porozumiewać się z resztą oddziałów przez łączników.
- nie zamontowano obrotowych kopuł obserwacyjno – bojowych. Załoga na stropie schronów ustawiała worki z piaskiem,
- brakowało oświetlenia. W fortyfikacjach były tylko lampy naftowe i latarki.
- brakowało dostępu do wody,
- brakowało wentylacji . Załogi aby przewietrzyć obiekt musiały wyjść na zewnątrz. Podczas jednego z takich opuszczeń kojców fortecznych żołnierze walczący w „Wędrowcu” zostali zaskoczeni przez piechotę wroga.
- brak kanalizacji.,
- żywienie z kuchni polowej batalionu „Berezwecz”
- zbyt mało amunicji. Do „Waligóry” dopiero 31 sierpnia dostarczono dwie armaty polowe 76,2mm (Kpt. Semik na własna odpowiedzialność „wyciągnął” je z magazynów mjr Czarkowskiego wraz z amunicją. To czego nie udało się zabrać kilkanaście godzin później przepadło, kiedy to magazyny zostały zniszczone przez nieprzyjaciela.

Kopułka zamontowana dopiero po wojnie.

Wnętrze fortu, obecnie jest tu wystawa pamiątek z czasów II wojny światowej

Schrony w Węgierskiej Górce zostały rozpoznane przez Luftwaffe, które nie niepokojone wykonywało loty rozpoznawcze w sierpniu łamiąc międzynarodowe prawa. W dniu 1 września Niemcy znali dokładną lokalizację schronów. Przy budowie zatrzymano również dwóch turystów, którzy wykonywali zdjęcia obiektów (byli to prawdopodobnie szpiedzy).

Przeciwko obrońcom Węgierskiej Górki Niemcy przeciwstawili 7 Bawarską Dywizję Piechoty (podczas I WŚ służył w 3 batalionie 19 pułku piechoty tej dywizji sam Adolf Hitler). Oddziały polskie walczące pod Węgierską Górką wchodziły w skład I Brygady Górskiej dowodzonej przez płk Janusza Gaładyka. Brygada miała osłaniać południowe skrzydło Armii „Kraków” na odcinku beskidzko-podtatrzańskim. Pułkownik Gaładyk powierzył obronę doliny Soły batalionowi KOP "Berezwecz" (ok. 750 żołnierzy) pod dowództwem mjr Czarkowskiego oraz 1 kompanii fortecznej pod dowództwem kpt. Tadeusza Semika. Działania tych oddziałów miała wspierać bateria 65 pułku artylerii lekkiej (4 działa 75 mm).
Kompania kpt. T. Semika liczyła ok. 80 ludzi. Została ona sformowana 29 sierpnia z żołnierzy wybranych z różnych oddziałów KOP i ON. Różne źródłą podają odmienną liczbę żołnierzy, dlatego trudno tak na prawdę stwierdzić ilu Polakó walczyło w Węgierskiej Górce.

Niemcy mieli nad Polakami przewagę liczebną oraz byli lepiej wyposażeni w broń. Posiadali działa kalibru 150 mm, Polacy 65 i 75 mm.

W dniu 1 września 1939 roku 7 Bawarska Dywizja Piechoty przekroczyła granicę polską w Zwardoniu. W dniu 2 września zbliżyła się do Węgierskiej Górki.

2 września trwały zacięte walki wokół schronów. W tej fazie udział w walkach wzięły wszystkie 4 schrony. Około godziny 22:00 dowódca I Brygady Górskiej płk. Janusz Gaładyk na rozkaz dowódcy armii wydał rozkaz o opuszczeniu pozycji. Oddziały miały wycofać się w rejon Oczkowa aby zamknąć kierunek Kęty – Andrychów i osłaniać skrzydło 21 dywizji piechoty. Rozkaz ten dotarł jedynie do oddziałów: artylerii, części batalionu „Berezwecz” i załogi „Waligóry”.
Niemcy próbowali przedrzeć się do wsi pod osłoną samochodów pancernych. Jednakże zostały one zniszczone krzyżowym ogniem armat przeciwpancernych z fortów "Włóczęga" i "Wędrowiec". W czasie obrony fortów kapitan Semik znajdował się w forcie "Wędrowiec" i nie miał żadnego kontaktu z pozostałymi. Przed rozpoczęciem walki wydał jednak rozkaz zabraniający wycofania się nawet w wypadku odejścia własnej piechoty.
O zmierzchu pod otwarte drzwi fortu "Wędrowiec" podeszło ok. 40 szturmowców niemieckich. Jednakże obrońcy zdołali drzwi zamknąć i zaryglować, a szturmowcy zostali wybici granatami ręcznymi rzucanymi przez otwory schronu.
Niemcy trzykrotnie atakowali fort. Ataki te odpierano ogniem ckm i rkm oraz granatami. Obrońcy prowadzili ogień z umiejscowionych na stropie, za workami z piaskiem karabinów. Walki trwały przez całą noc z 2/3 września.
O świcie 3 września schrony zostały okrążone przez piechotę przeciwnika i skazane na przegraną. Jednakże ich załogi postanowiły kontynuować walkę aż do wyczerpani środków bojowych. Wtedy też kapitan Semik zrezygnował z prowadzenia walki ze stropu schronu. Najwcześniej do kapitulacji zmuszony został walczący przez całą noc schron „Włóczęga”. Po stracie „Włóczęgi” powstały na przedpolu „Wędrowca” martwe pola, które po odkryciu skrzętnie wykorzystał przeciwnik. Nieprzyjaciel wspinał się na strop i przez szyb kopuły obserwacyjno-bojowej wrzucał do środka schronu granaty ogłuszając załogę. Niemcy podtaczali działa przeciwpancerne i z bliskiej odległości strzelali w otwory strzelnic ckm i działka 37 mm doprowadzając do ich uszkodzenia. Strzelali również do drzwi pancernych i wyjść ewakuacyjnych.
Załoga pozbawiona możliwości obrony poddała się około 17:00. Podczas walk został ranny dowódca 151 Kompani Fortecznej kpt. Tadeusz Semik. W tym czasie załoga „Wąwozu” prowadziła walkę, lecz nieprzyjaciel skoncentrował główne siły na „Wędrowcu” i umożliwił dalszy marsz na Kraków. Wykorzystując tą sytuację żołnierze z „Wąwozu” po zapadnięciu zmroku mogli się wycofać z zajmowanych pozycji.

Na pewno straty przewyższają liczby wypisane na tablicy pamiątkowej (7 nazwisk). Znajdują się na niej jedynie żołnierze polegli w schronach „Włóczęga” i „Wędrowiec”.

Po zakończonej kampanii wrześniowej Niemcy zinwentaryzowali obiekty i sporządzili ich plany. Obiekty ponownie zyskały na znaczeniu dopiero w 1944 roku. Aby powstrzymać radziecka ofensywę Niemcy przystosowali schrony na stoku Glinnego do obrony. Zbudowano nową sieć okopów z betonowymi stanowiskami ckm („kochbunkry”). Węgierska Górka nie znalazła się jednak na linii frontu, a Niemcy chcąc uniknąć okrążenia opuścili bez walki swoje pozycje.
Po wojnie obiekty zostały rozgrabione z wszelkiego sprzętu (pozostały ślady np. po żeliwnych pisuarach). W latach 70’ Wojsko Polskie część z nich wysadziło podczas prób czeskich materiałów wybuchowych („Wąwóz” i „Wyrwidąb”). Po częściowej destrukcji w „Wąwozie” znajdował się magazyn materiałów wybuchowych i stąd też częściowa przebudowa obiektu. Obecnie wszystkie schrony (z wyjątkiem „Wędrowca” i „Włóczęgi”) są systematycznie niszczone przez okoliczną ludność i "turystów".

Obrona Węgierskiej Górki to jeden z najgłośniejszych epizodów Kampanii Wrześniowej 1939 r.
Zaraz po wyzwoleniu, mieszkańcy Kamesznicy i Żabnicy, dla uczczenia ofiar hitlerowskiego barbarzyństwa, otoczyli miejsca kaźni opieką, sadząc na nich kwiaty. Następnie, staraniem Odlewni Żeliwa w Węgierskiej Górce zawiązano Komitet Budowy Pomnika w Żabnicy. Odsłonięcie monumentu nastąpiło 6.XI.1959 r.

Fort Wędrowiec ustanowiony został Pomnikiem Walk i Męczeństwa. 6 września 1970 r. na jego frontonie uroczyście odsłonięto tablicę, upamiętniającą bohaterstwo żołnierzy oraz poległych w bitwie o Węgierską Górkę.
Dla upamiętnienia walk w Węgierskiej Górce w roku 1993 w forcie Wędrowiec powstało Muzeum. Za walkę obronną z hitlerowskim najeźdźcą Węgierska Górka w 1971 roku odznaczona została Krzyżem Grunwaldu III klasy.

Schron bojowy "Wędrowiec" to obiekt jednokondygnacyjny dla armaty ppanc. i broni maszynowej o odporności D. Uzbrojenie schronu stanowiła forteczna armata przeciwpancerna wz.38 kal.37mm, 3 ckm i rkm. Do prowadzenia ognia czołowego przeznaczony był ckm w kopule pancernej (kopuły nie zamontowano). Do oświetlania pól ostrzału służyły dwa reflektor (nie zamontowane) i wyrzutnie ładunków oświetlających. Kontakt z innymi schronami zapewniało stanowisko do łączności optycznej. Wnętrze schronu składało się z trzech izb bojowych (armaty ppanc. i 2 ckm), szybu kopuły pancernej, korytarza pełniącego zadanie wewnętrznej śluzy powietrznej łączącej część bojową z częścią socjalną, izby dowódcy, izby załogi i ubikacji. Część techniczna schronu składała się z pomieszczenia akumulatorni z wyjściem awaryjnym, izby filtra przeciw kurzowego i maszynowni. Załogę schronu stanowił 1 oficer, 3 podoficerów i 15 szeregowych.
Strop ma grubość od 140 do 180 cm, żelbetowe ściany od 110 do 175 cm. Dom ma 280 m kw. powierzchni użytkowej.
W czasie walk został uszkodzony przez ostrzał artyleryjski, na zachodniej elewacji schronu widoczne są ślady trafień pociskami ppanc. W czasie okupacji Niemcy zdemontowali całe wyposażenie, drzwi pancerne i gazoszczelne. Po wojnie w czasie przystosowania obiektu do zwiedzania na stropie wybudowano betonową kopułę, w miejscu szybu kopuły bojowej ckm, a teren wokół obiektu został wtórnie przekształcony (wybudowano mini amfiteatr, wał ziemny, na którym ustawiono rosyjskie działa). Pod okapem reflektora wmurowano pamiątkowe tablice. W schronie urządzono skromne muzeum, którym opiekują się harcerze z Węgierskiej Górki.

Fortyfikacje wojenne zawsze były mi bliskie. Najpirw MRU, teraz forty z Węgierskiej Górki.

Fort "Wędrowiec" można zwiedzać. Opiekują się nim harcerze z Węgierskiej Górki. Zapraszam.

Maciejowi Sieczce Przewodnikowi w Zakopanem

2009-03-12T12:20:00.001-07:00

Mój przewodniku! tyś mnie wiódł przez góry,

Dając mi poznać ich poezję świeżą,

Nagą, dziewiczą piękność tej natury,

Nie zeszpeconą mdłych legend odzieżą,

Nie rozdrobnioną na powszednie rysy,

Zdawkowe słowa, zdawkowe opisy.

Tyś ją pojmował swoim sercem prostem

Wiernie, jak staje wyciosana z głazów;

Nie pociągałeś fałszywym pokostem,

Co kryje nicość bezmyślnych obrazów,

Ale umiałeś jędrne znaleźć słowo,

Aby jej wielkość wyrazić surową.

Tyś mnie nauczył czuć ją silniej, lepiej,

Bez wykrzykników i przenośni bladej,

I w dzikich formach, które ona sklepi,

Nie szukać natchnień niemieckiej ballady,

Lecz na nią okiem spoglądać górala,

Co wszystkie wierchy rozpoznaje z dala.

Tyś mnie nauczył, drapiąc się na turnie,

Nie brać przyborów romantycznej muzy

I na klasycznym nie stąpać koturnie

Przez naszych żlebów kamieniste gruzy,

Ale wesoło, bez zawrotu głowy

Mijać głęboko wycięte parowy.

Pamiętam, nieraz siedząc na upłazku,

Rzeźbiłeś słowem Tatr skalisty wątek,

Każdy szczyt w wiernym schwytałeś obrazku,

Każdej doliny koniec i początek,

I piętr górzystych oznaczałeś biegle

Trawiaste kopy i lesiste regle;

Umiałeś kształty każdego olbrzyma

Z gór zębatego grzebienia wydostać,

Wskazać, jak drugich ramieniem się trzyma,

Jaką przybiera z każdej strony postać,

I na swych palcach przedstawiałeś żywo

Każde odrębne łańcucha ogniwo;

Ukazywałeś ciemne wód lusterka

W wgłębieniach, w śniegu błyszczące oprawie,

Siklawy w przepaść skaczące z pięterka,

Wnętrza wąwozów splątanych ciekawie,

Kierunek dolin i strumieni koryt,

Wszystkim właściwy nadając koloryt.

Wszystko, coś mówił - miało więcej wdzięku,

Niż romantyczna daje opisowość,

Bo mówiąc, miałeś pierś natury w ręku -

A każde słowo dziwną miało nowość,

Świeżą poezję górskiego powietrza,

Dla której rymów i porównań nie trza.

I nie prawiłeś mi spłowiałej bajki

O dziwożonach lub zaklętych skarbach,

Lecz dym puszczając z swej króciutkiej fajki,

Juhasów w żywych malowałeś farbach,

Życie w szałasach i życie na hali,

Dolę-niedolę pasterskich górali.

Ich ciemne twarze i kożuszki smolne,

Zgrzebne koszule, ciupagi i pałki

Więcej mi serce rozgrzać były zdolne

Niż wszystkie gnomy, ondyny, rusałki,

Co w Tatr poważnych wyniosłym łańcuchu

Tak wyglądają - jak kwiat przy kożuchu.

Żadne się bowiem widmo nie przyswoi

Tej wyniesionej pod niebo pustelni,

Gdzie tylko jeden duch na straży stoi,

Bez kształtów, w które chcą go wprząc śmiertelni:

Duch wszechświatowy, duch wód i kamieni,

Co się w milczącej unosi przestrzeni.

Przy nim już nie ma dla fantazji tworów

Odpowiedniego miejsca wśród tych wyżyn -

Wielka symfonia turni, hal i borów

Nie znosi ludzkich trefień i postrzyżyn,

Nie znosi skrzydeł przyprawnych z tektury,

Gdy sama cała wzlatuje do góry.

Ty czułeś dobrze, że wielkość przyrody

Nie potrzebuje bielidła i różu,

Że miło patrzeć na schodzące trzody,

Gdy z gór pędzone w szarym skaczą kurzu,

I że tatrzańskiej polany nie szpeci

Wkoło szałasu chwast na stosach śmieci.

Tyś czuł, że prawda piękna - chociaż naga,

Gdy jest odczutą silnie a głęboko;

Że tracić musi dzika gór powaga,

Gdy fantastyczną okryć ją powłoką,

I że nie trzeba robić z skał posągów

Ani wytwarzać różnych dziwolągów.

Tyś czuł, że każda z okolic mieć musi

Swój wdzięk właściwy i wyraz odrębny -

Że Tatrom trzeba bydła, a nie strusi,

Że zapatrzone w niebo wiejskie bębny

Piękne są - tworząc harmonię pastuszą,

Do której trzeba dostroić się duszą.

Twa estetyka prosta, domorosła,

Znała jednakże widnokręgi szersze,

I choć nie byłeś poetą z rzemiosła,

Co mierzy swoje uczucia na wiersze,

Choć nie goniłeś w laur zmienionej Dafne,

Poczucie piękna zawsze miałeś trafne.

I realizmu powszedniego mistrze

Nie mogą ciebie w swej zamieścić szkole...

Boś kochał wszystko jaśniejsze i czystsze

I nie lubiłeś pozostawać w dole,

Lecz rozumiałeś, że ludziom potrzeba

Piąć się - by wyjrzeć oczami do nieba.

Dobrze więc było mnie pod twoją wodzą

W królestwie głazów dni pogodne przeżyć,

Chwytać wrażenia, jak same przychodzą,

Piersi nieznanym uczuciem odświeżyć

I w samym źródle piękności i czarów

Ożywczą rosę z śnieżnych pić wiszarów.

Dobrze mi było, idąc za twym śladem,

Zdobywać z trudem mało znane szczyty

I z rączych kozic spotykać się stadem,

Przeskakującym granitowe płyty,

I na najwyższym ostrej turni zębie

Ogarniać wzrokiem nieprzejrzane głębie.

A chociaż czasem deszcz lał jakby z cebra

I trzeba było zmoczonym do nitki

Umykać na dół z skalistego żebra,

By gdzie w szczelinie czas przeczekać brzydki,

Tyś miał w zapasie zawsze myśl wesołą,

Co rozchmurzała zasępione czoło.

I słodko było gwarzyć z tobą potem,

Po całodziennym spoczywając znoju

Pod rozpostartym błękitów namiotem,

Ponad brzegami jeziorka lub zdroju,

Gdzieśmy budzili krzykiem echa dolin

I chleb chwytali - głodni jak Ugolin.

A gdy ostatnie gasły zórz kolory,

Wtedy i nasze przycichły gawędki...

Bośmy słuchali, co szumiały bory,

Co na kamieniach szemrał potok prędki,

Myśmy milczeli... a gwarzyły skały...

I tak wśród marzeń dzień nadchodził biały.

To wszystko jeszcze w mych myślach się kręci,

I wszystkie twoje starania i prace

We wdzięcznej u mnie zostały pamięci -

Więc dług wdzięczności wspomnieniami płacę,

Które, jakkolwiek spełzły na papierze,

Jednak gór tchnienie przechowują świeże.

Adam Asnyk

Słowniczek

2009-03-12T12:18:00.000-07:00

akant - motyw zdobniczy w formie stylizowanego liścia rośliny śródziemnomorskiej - akantu. Motyw znany i stosowany od starożytności w elementach architektury - przykładem jest głowica kolumny w porządku korynckim czy kompozytowym, a także w malastwie wazowym i reliefie. W okresie średniowiecza często wykorzystywany był m.in. w dekoracji włoskich rękopisów iluminowanych (XIII i XIV wiek). Jeden z najważniejszych elementów ornamentalnych w renesansie, w którym obok liścia pojawia się również forma kwiatu akantu. Motyw akantu oprócz formy liścia, który znamy z kapiteli, przybiera jeszcze formę wici roślinnej lub rozety. Akant może występować samodzielnie lub w połączeniu z innymi detalami dekoracji, np. w spływach wolutowych, w modylionach (liść akantu), jako element wypełniający płyciny (wić roślinna), w kasetonach (kwiat akantu).

sterczyna - (inaczej pinakle, fiala) - w architekturze gotyckiej pionowy element dekoracyjny w postaci smukłej czworobocznej wieżyczki, zakończonej od góry ostrosłupem, którego krawędzie dekorowane są żabkami i zwieńczonej kwiatonem. Pinakle może stanowić zwieńczenie skarpy, naroża wieży, wimpergi, szczytu, itp. Stosowany jest również w rzemiośle artystycznym (snycerstwie i wyrobach złotniczych).

wykusz - forma architektoniczna wzorowana na budownictwie Bliskiego Wschodu (architektura islamu) stanowiąca wystający z lica elewacji element poszerzający przylegające wnętrze. Zazwyczaj wsparty na wspornikach z oknami lub otworami strzelniczymi, nakryty osobnym daszkiem. Początkowo stosowany w budownictwie obronnym, z czasem (od średniowiecza do baroku) zatracił pierwotne zastosowanie i stał się elementem reprezentacyjnym i ozdobnym w budownictwie mieszczańskim.

kroksztyn - (niem. Kragstein - wystający kamień) - zakończenie belki stropowej wystającej przed elewację (lico) budynku. Określenie używane jest także w stosunku do podobnych z kształtu elementów architektonicznych podtrzymujących np. balkon.

boniowanie - dekoracyjne opracowanie krawędzi oraz lica ciosu kamieni podkreślające ich układ. Rozróżniamy następujące typy boniowania, w zależności od:

* układu rowków: płytowe, pasowe;
* ukształtowania płyt: płaskie, wypukłe
* faktury powierzchni: dzikie (rustyka), groszkowane, szlifowane, polerowane itp.

Technika była znana i stosowana w okresie starożytnego Rzymu. W średniowieczu stosowana była sporadycznie we francuskiej architekturze obronnej XII wieku. W okresie renesansu nastąpił jej rozwój. W tynku naśladowano wygląd muru z kamienia, przez wykonywanie profilowania naśladującego układ kamieni w murze, przy pomocy boni. Bonia to spoina podkreślająca układ kamieni lub rowek w tynku nadający elewacji monumentalny charakter. Boniowane mogły być całe elewacje albo tylko cokoły, naroża ścian, pilastry, obramowania otworów, filary itp.
Spotykane są także elewacje zdobione metodą sgraffito, w którym obraz nadaje powierzchni muru wygląd ściany boniowanej (zamek w Pieskowej Skale).

"Dolina rzeki Soły"

2009-03-11T12:25:00.000-07:00

Dolina Soły jest czymś zupełnie wyjątkowym. Bowiem Soła jako jedyna rzeka w naszym przemysłowym regionie posiada czystą wodę (II-III klasa czystości) i od mostu Jagiellońskiego w górę rzeki - naturalne koryto. Dlatego też w jej otoczeniu zachowały się unikatowe naturalne zbiorowiska lasów łęgowych i zbiorowiska nieleśne związane z dolinami rzek. Występują tu także gatunki bagiennych olszyn i zarośli, rośliny szuwarowe i wodne oraz szereg innych. Dolina Soły jest ostoją chronionych oraz rzadkich gatunków flory i fauny (np. ptaka - sieweczki rzecznej i licznych płazów). Wreszcie cechuje ją wyjątkowa uroda krajobrazu nie całkiem jeszcze przekształconego ludzką ręką. Krajobrazu jakiego człowiek współczesny szczególnie potrzebuje dla regeneracji sił psychofizycznych.

W wyniku pierwszych robót regulacyjnych prowadzonych nad Sołą w latach 80-tych zdewastowano ponad 30% powierzchni zajmowanej przez łęgi wierzbowo-topolowe (zbiorowiska leśne, znajdujące się w strefie zalewu wód rzecznych) zachowane w stanie prawie naturalnym. Lasy tego typu są na naszym kontynencie odpowiednikiem lasów deszczowych strefy tropikalnej. W Polsce aktualnie zajmują niecałe 5% pierwotnego areału.

Pomimo upływu wielu lat od tamtej pory, wciąż widoczne są skutki nieprzemyślanej ingerencji człowieka w środowisko naturalne. Sztucznie wzmocnione kamieniem brzegi utrwaliły się na zawsze w krajobrazie doliny Soły. Część lasów łęgowych i roślin chronionych zginęła już bezpowrotnie, a wokół pozostałych – w 1998 roku na nowo rozgorzał spór.

Powołany zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Dolina rzeki Soły" obejmuje obszar lasów łęgowych i zbiorowisk nieleśnych oraz rzekę Sołę o łącznej powierzchni 143 ha (rys.). W jego granicach znajdują się 4 użytki ekologiczne o areale 49,29 ha. Uchwała zabrania m.in. usuwania i niszczenia roślin chroniących brzegi rzeki. Nie można prowadzić prac wpływających na zmianę stosunków wodnych. Na terenie samych użytków ekologicznych dodatkowo zabrania się wykonywania regulacji rzeki oraz usuwania drzew martwych i powalonych, za wyjątkiem naniesionych przez fale powodziowe. Użytki stanowią tu bardzo szczególną formę ochrony, gdyż uchwała w przeciwieństwie do pozostałej części terenów, nie przewiduje w ich granicach możliwości uchylenia jakichkolwiek wprowadzonych tam zakazów.

O ujarzmienu rzeki Soły pisałam już tutaj

Księstwo oświęcimskie

2009-03-11T12:24:00.000-07:00

W początkach dziejów państwa polskiego ta część Pogórza, należała do Małopolski. Małopolska graniczyła od południa z królestwem węgierskim i czeskim; granicę tą stanowiły pasma Beskidu Żywieckiego. Rzeka Soła płynęła wtedy znacznie szerszym korytem, które często przy powodziach ulegało zmianie. Nawet na odcinku od Porąbki do Łęk dzieliła się na dwie odnogi, z których jedna odpowiada obecnie korytu Młynówki.
Najstarsze osady na tej ziemi to gród Oświęcim (pierwsze wzmianki pochodzą z 1179 r.), Kęty (wspomniane po raz pierwszy w 1238 r.) oraz Żywiec (wymieniony w 1308 r.). Oczywiście, że miasta te założono wcześniej niż podają pierwsze historyczne wzmianki.

W tym czasie ziemie Pogórza były porośnięte wielką puszczą, pełną dzikich zwierząt. Do osiedlenia nadawały się wyłącznie pasy ziemi położone nad brzegiem Soły. Prowadził tędy szlak handlowy solno-miedziany (sól z Wieliczki - miedź z południa). Szlak ten przebiegał prawdopodobnie lewym brzegiem Soły, ale szczególnie trudny był na odcinku od Kęt do Żywca, gdzie na całej trasie nie było żadnego osiedla.

Przy podziale Polski w 1138 r. na samodzielne księstwa ta część Małopolski pozostaje w księstwie krakowskim. W 1179 r. książę krakowski - Kazimierz Sprawiedliwy - przekazuje w formie darowizny kasztelanię oświęcimską księciu opolskiemu, Mieszkowi i odtąd dzieje tej ziemi związane są ze Śląskiem.

W 1290 r. z księstwa opolskiego zostało wyodrębnione księstwo cieszyńsko - oświęcimskie, które otrzymuje książę Mieszko. Około roku 1317 książę Mieszko dzieli to księstwo pomiędzy dwóch synów : Kazimierz zostaje księciem cieszyńskim, a Władysław pierwszym samodzielnym księciem oświęcimskim. W skład tego księstwa wchodzi cała ziemia oświęcimska i żywiecka oraz ziemie śląskie z Gliwicami i Toszkiem. Następca Władysława, Jan Scholastyk (1321 Jan zostaje mianowany scholastykiem krakowskim (nadzorcą szkół w diecezji) przez papieża Jana XXII) okazał się typem średniowiecznego możnowładcy - awanturnika.

W 1327 r. Jan uznaje się wasalem króla czeskiego i od tego czasu księstwo oświęcimskie należy do korony czeskiej, dlatego księgi sądowe były tutaj pisane w języku czeskim. Prawdopodobnie książę Jan buduje zamek na Wołku, by w ten sposób zabezpieczyć sobie schronienie na wypadek, gdyby król polski w odwecie za napady skierował wyprawę na księstwo oświęcimskie.

Za czasów rządów jego potomka księcia Janusza III, w roku 1445 następuje podział księstwa pomiędzy trzech braci z tym, że wydzielona w ten sposób ziemia oświęcimska pozostaje przy księciu Januszu. W roku 1457 podpisano w Gliwicach ugodę, w myśl której książę Janusz sprzedał królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi księstwo oświęcimskie za 50 000 grzywien szerokich groszy praskich. W akcie sprzedaży wymieniono zamki Oświęcim i Wołek, miasta Oświęcim i Kęty oraz 45 innych wsi położonych pomiędzy Oświęcimiem i Wołkiem. Z okolicznych wiosek wymienione są wsie Czaniec, Bujaków, Roczyny, Kozy i Lipnik. W akcie tym nie wymieniono Porąbki ani Kobiemic oraz żadnych miejscowości Żywiecczyzny. Można przypuszczać, że Żywiecczyzna, chociaż formalnie połączona z księstwem oświęcimskim, znajdowała się faktycznie w rękach Skrzyńskich. Tak więc w roku 1457 księstwo oświęcimskie po blisko 300 latach wraca do Korony Polskiej. Król Kazimierz Jagiellończyk chciał usunąć Skrzyńskich z Żywiecczyzny i dlatego w 1462 roku kieruje przeciw nim wyprawę, w wyniku której wojska królewskie zajmują całą Żywiecczyznę. Ziemie te otrzymuje od króla w dziedziczne posiadanie Piotr Komorowski jako odszkodowanie za dobra na Węgrzech, a zabrane mu przez króla węgierskiego za pomoc królowi polskiemu. W roku 1462 dochodzi też do zawarcia umowy, na mocy której król czeski Jerzy zrzeka się wszelkich praw do królestwa oświęcimskiego. W 1564 r. księstwo oświęcimskie i zatorskie wcielono od Korony Królestwa Polskiego, równocześnie przyłączono je do województwa krakowskiego, jako tzw. powiat śląski. Po I rozbiorze (1772) księstwo oświęcimskie przypadło Austrii. Decyzją kongresu wiedeńskiego (1815) znalazło się pod władaniem krajów Związku Niemieckiego. Od 1850 wróciło do Galicji, a od 1918 powróciło na stałe do Polski. Książęta oświęcimscy - lista obejmuje książąt oświęcimskich.

Pierwszym księciem oświęcimskim był Władysław, syn Mieszka cieszyńskiego. Jego potomkowie w linii męskiej wymarli w 1406 roku, a księstwo oświęcimskie przypadło Przemysławowi, synowi księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka.

Księstwo oświęcimskie
1314/5-1321/4 Władysław I
1321/4-1372 Jan I Scholastyk (syn)
1321/4-1325 Eufrozyna Mazowiecka (matka, regentka, zm. 1329)
1372-1375/6 Jan II (syn Jana I)
1375/6-1405 Jan III (syn)
1405-1406 Przemysław Młodszy (syn Przemysła I Noszaka, od 1404 udzielny książę na połowie Ścinawy i Głogowa, od 1405 dodatkowo w Toszku)

Księstwo oświęcimskie i toszeckie
1410-1433/4 Kazimierz I (syn Przemysła Młodszego, w wyniku podziału w 1414 w Oświęcimiu, Toszku i Strzelinie (w tym ostatnim do 1427)
1433/4-1484 Przemysł (syn, w wyniku podziału 1445 Toszek)
1433/4-1456 Jan IV (Janusz) (brat, od 1445 w wyniku podziału Oświęcim, 1465-1482 Gliwice, abdykował, zm. 1496)
od 1456 Oświęcim do Polski
od 1484 Toszek do dzielnicy Korwinów, potem do Czech
od 1494 Gliwice do książąt opolskich

Obóz koncentracyjny w Oświęcimiu

2009-03-11T12:23:00.001-07:00

Oświecim nieodmiennie kojarzy mi się z zagładą Żydów. Dlatego opowiadając historię miasta zawsze będę zwracać uwagę na Ich historię w tym mieście. Ale to nie znaczy że nie pamiętam, że ginęli tam Polacy, Rosjanie, Cyganie. Pamiętam. Tylko, że taką mam koncepcję wycieczki po Oświęcimiu.

Historia obozu została bardzo dokładnie opisana na stronie internetowej muzeum. Pozwolam sobie zacytować.

Obóz Auschwitz stał się dla świata symbolem terroru, ludobójstwa i Holocaustu. Utworzony został przez Niemców na przedmieściach Oświęcimia, polskiego miasta, które zostało włączone przez nazistów do Trzeciej Rzeszy. Obóz powstał w połowie 1940 roku, kilkanaście miesięcy przed przystąpieniem przez nazistów do "Endlösung der Judenfrage" (Ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej) - realizowanego systematycznie planu wymordowania Żydów zamieszkujących okupowane przez III Rzeszę tereny. Bezpośrednim powodem jego utworzenia była powiększająca się liczba aresztowanych masowo Polaków, przekraczająca możliwości "lokalowe" istniejących więzień. Początkowo miał to być kolejny z tworzonych przez nazistów już od początku lat trzydziestych obozów koncentracyjnych. Funkcję tę obóz spełniał zresztą przez cały okres swego istnienia, nawet gdy - od 1942 roku - stał się równocześnie największym obozem śmierci.
Lokalizacja obozu - niemal w centrum okupowanej przez Niemców Europy - oraz dobre połączenia komunikacyjne spowodowały, iż naziści rozbudowali go na ogromną skalę i deportowali do niego ludzi z prawie całej Europy. W szczytowym okresie działania składał się z trzech części:
• Pierwsza, najstarsza to tzw. obóz macierzysty, określany później także jako Auschwitz I (liczba uwięzionych wahała się w granicach 15 tys. dochodząc okresowo do ponad 20 tys.), który utworzony został na terenie i w budynkach przedwojennych polskich koszar;
• Druga część to obóz Birkenau (w 1944 liczył ponad dziewięćdziesiąt tysięcy więźniów), największy w oświęcimskim kompleksie, zwany także Auschwitz II. Naziści zaczęli go budować jesienią 1941 roku na terenie odległej od Oświęcimia o 3 km wsi Brzezinka, z której wysiedlono polską ludność, a zabrane im domostwa rozebrano. W Birkenau wybudowali większość urządzeń masowej zagłady i zamordowali większość ofiar obozu;
• W latach 1942-1944, głównie przy różnego rodzaju niemieckich zakładach przemysłowych a także gospodarstwach rolniczo-hodowlanych, powstało ponad 40 podobozów, wykorzystujących niewolniczą siłę roboczą jaką stanowili więźniowie. Największy z nich o nazwie Buna (Monowitz - 10 tys. więźniów), władze obozowe utworzyły w 1942 roku 6 km od obozu Auschwitz, na terenie przyfabrycznym zakładów syntetycznej gumy i benzyny Buna-Werke. Zostały one wybudowane w czasie wojny przez znany niemiecki koncern IG Farbenindustrie, któremu SS dostarczało więźniów do pracy. W listopadzie 1943 roku podobóz Buna stał się siedzibą komendanta trzeciej części obozu - Auschwitz III, któremu podlegały niektóre inne podobozy oświęcimskie.
Wszystkie obozy i podobozy Niemcy odizolowali od świata zewnętrznego i otoczyli ogrodzeniem z drutu kolczastego, a jakikolwiek kontakt ze światem zewnętrznym był zabroniony. Teren administrowany przez komendanta i kontrolowany przez esesmanów z załogi KL Auschwitz przekraczał jednak obszar znajdujący się w obrębie drutów. Zajmował on bowiem dodatkowo powierzchnię około 40 kilometrów kwadratowych (tzw. Interessengebiet - strefa interesów), rozciągającą się wokół obozów Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau. Miejscową ludność, Polaków i Żydów mieszkających w sąsiedztwie tworzonego obozu wysiedlono w latach 1940-41. Około tysiąca ich domostw wyburzono. Inne budynki przeznaczono dla oficerów i podoficerów SS z załogi obozowej, którzy przebywali tu nierzadko z całymi rodzinami. Istniejące na tym terenie przedwojenne zakłady przemysłowe przejęli Niemcy, niektóre rozbudowali, inne usunęli tworząc w tym miejscu nowe, związane z produkcją wojenną Trzeciej Rzeszy. Na terenie przyobozowym władze obozowe zorganizowały zaplecze techniczne obozu, warsztaty, magazyny, biura a także koszary dla esesmanów.

KL AUSCHWITZ - OBÓZ KONCENTRACYJNY
Przez cały czas istnienia KL Auschwitz pełnił funkcję obozu koncentracyjnego, stając się z biegiem czasu największym nazistowskim kacetem. Do obozu koncentracyjnego - jako więźniów - niemieckie władze okupacyjne w pierwszym okresie istnienia obozu kierowały przede wszystkim Polaków, ludzi uznanych za szczególnie niebezpiecznych a więc członków elity narodu polskiego, jego politycznych, społecznych i duchowych przywódców, przedstawicieli inteligencji, kultury i nauki, a także uczestników ruchu oporu, oficerów, etc. Z czasem naziści zaczęli wysyłać do obozu również grupy więźniów z innych okupowanych krajów. Od 1942 roku włączano w jego stan i rejestrowano także tych Żydów, których - po selekcji - lekarze SS uznali za zdolnych do pracy. Spośród wszystkich osób deportowanych do Auschwitz zarejestrowano i umieszczono w obozie i jego podobozach około 400 tys. osób (200 tys. Żydów, ponad 140 tys. Polaków, ok. 20 tys. Cyganów z różnych krajów, ponad 10 tys. sowieckich jeńców wojennych i kilkanaście tysięcy więźniów innych narodowości). Ponad 50% zarejestrowanych więźniów zginęło wskutek głodu, pracy ponad siły, szalejącego terroru, w egzekucjach a także w wyniku wyniszczających warunków bytowania chorób i epidemii, kar, tortur i zbrodniczych eksperymentów medycznych.

KL AUSCHWITZ - OŚRODEK ZAGŁADY
Od 1942 r. KL Auschwitz zaczął pełnić drugą funkcję - stał się ośrodkiem masowej zagłady europejskich Żydów. Naziści przeznaczyli na całkowitą zagładę wszystkich Żydów zamieszkujących Europę, niezależnie od ich wieku, płci, zawodów, obywatelstwa czy zapatrywań politycznych. Ginęli tylko dlatego że byli Żydami. Po selekcjach, przeprowadzanych wśród Żydów na rampach kolejowych, kierowano do komór gazowych nowo przywiezionych ludzi uznanych przez lekarzy SS za niezdolnych do pracy: osoby chore, starsze, kobiety w ciąży, dzieci. Najczęściej 70-75 % każdego transportu kierowano bezpośrednio na śmierć. Osób tych nie wprowadzano w ewidencję obozową, tzn. nie oznaczano ich numerami i nie rejestrowano. Z tego też względu możliwe jest jedynie szacunkowe określenie globalnej liczby ofiar.
Historycy oceniają że w sumie skierowano do niego co najmniej 1,1 mln. Żydów przywożonych ze wszystkich krajów okupowanej Europy, ponad 140 tys. Polaków, głównie więźniów politycznych, ok. 20 tys. Cyganów z kilku krajów europejskich, ponad 10 tys. sowieckich jeńców wojennych oraz kilkanaście tysięcy więźniów innych narodowości. Większość deportowanych Żydów zginęła w komorach gazowych natychmiast po przywiezieniu.

LICZBA OFIAR
Ogólną liczbę ofiar Auschwitz w latach 1940-1945 szacuje się na 1,1 do 1,5 mln. ludzi. Większość, przede wszystkim masowe transporty Żydów przywożone tu od 1942 roku, zginęła w komorach gazowych.
Pod koniec 1944 roku, w obliczu zbliżającej się do Oświęcimia ofensywy Armii Czerwonej, władze obozowe przystąpiły do zacierania śladów swych zbrodni. Niszczono dokumenty, niektóre obiekty rozebrano, inne spalono lub wysadzono w powietrze. W połowie stycznia 1945 roku wydano rozkaz ostatecznej ewakuacji i likwidacji obozu.
Więźniów zdolnych do marszu ewakuowano pod koniec stycznia 1945 roku w głąb Trzeciej Rzeszy w momencie gdy żołnierze sowieccy znajdowali się zaledwie w odległości 60 km od obozu, wyzwalając Kraków. W dniach 17-21 stycznia 1945 roku wyprowadzono z KL Auschwitz i jego podobozów około 56 tysięcy więźniów i więźniarek w pieszych kolumnach ewakuacyjnych, konwojowanych przez silnie uzbrojonych esesmanów. Wielu z nich straciło życie podczas tej tragicznej ewakuacji nazywanej marszem śmierci. Tych nielicznych (kilka tysięcy), pozostawionych przez Niemców w obozie, oswobodzili żołnierze Armii Czerwonej w dniu 27 stycznia 1945 roku.

Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau zostało utworzone 2 lipca 1947 roku ustawą polskiego Sejmu i obejmuje obszar dwóch zachowanych części obozu Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau. Muzeum obejmuje obszar 191 hektarów, z czego na Auschwitz I przypada 20 ha, a na Auschwitz II Birkenau 171 ha. W 1962 roku wyznaczona została strefa ochronna dla terenów muzealnych w Brzezince, a w 1977 roku strefa taka została ustalona dla terenów muzealnych w Oświęcimiu. Obie strefy zostały zaktualizowane w 1999 roku na mocy sejmowej ustawy o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady. Głównym założeniem przy wyznaczaniu stref ochronnych było zachowanie autentycznego kontekstu Miejsca Pamięci i zapewnienie mu niezbędnej ochrony. W granicach Muzeum znajdują się poobozowe obiekty i ruiny, włącznie z ruinami komór gazowych i krematoriów, kilkanaście kilometrów obozowego ogrodzenia i dróg wewnętrznych oraz rampa kolejowa (w Birkenau).
W 1979 r. tereny byłego KL Auschwitz-Birkenau wpisane zostały do międzynarodowego rejestru dóbr dziedzictwa światowego UNESCO.
Już w 1947 roku na terenie byłego KL Auschwitz I w kilku poobozowych blokach otwarta została pierwsza wystawa - rozbudowana w 1950 roku - przedstawiająca historię zagłady oraz warunki egzystencji więźniów obozu. W 1955 roku nastąpiło otwarcie nowej wystawy, która z pewnymi zmianami przetrwała do czasów obecnych.
W części poobozowych bloków od 1960 roku umieszczano tzw. "wystawy narodowe" tworzone z inicjatywy byłych więźniów z różnych krajów, zrzeszonych w Międzynarodowym Komitecie Oświęcimskim. Przedstawiały one przede wszystkim los obywateli tych państw, z których naziści kierowali do KL Auschwitz transporty z deportowanymi.
Na terenie byłego obozu Birkenau, ze względu na wyjątkowy charakter tego miejsca, będącego przede wszystkim cmentarzem, od początku nie tworzono żadnych wystaw. Starano się zachować tu stan zbliżony do oryginalnego. Jedynym nowym dużym elementem wprowadzonym na teren tej części obozu był Międzynarodowy Pomnik Ofiar Obozu, uroczyście odsłonięty w 1967r.
W pracach prowadzonych od kilku lat przez Muzeum skoncentrowano się na objaśnieniu i upamiętnieniu terenu i obiektów, na pokazaniu istotnych miejsc i najważniejszych wydarzeń z historii KL Auschwitz. Uważając Birkenau za najważniejszą część obozowego kompleksu wszystkie prace koncepcyjne i projektowe rozpoczęto od tej właśnie części Muzeum. W połowie lat dziewięćdziesiątych umieszczono tam nowe tablice upamiętniające i objaśniające. Prowadzone są również prace nad wprowadzeniem nowych oznaczeń na terenie b. obozu Auschwitz I, w jego sąsiedztwie oraz w miejscu, gdzie znajdował się podobóz Buna (Monowitz, liczący w okresie szczytu 10 tys. więźniów pracujących dla niemieckiego koncernu IG Farben Industrie. W przygotowaniu znajdują się dalsze projekty dotyczące oznakowania terenów znajdujących się obecnie poza granicami Muzeum i strefy ochronnej, a więc m.in. tzw. Jundenrampe (w latach 1942-44 miejsce selekcji przywożonych do obozu Żydów, usytuowane przy głównej linii kolejowej przebiegającej w odległości 1,5 km od Auschwitz i Birkenau) czy biegnącej od tej rampy do Birkenau drogi, którą - od 1942 roku do maja 1944 czyli momentu uruchomienia bocznicy prowadzącej bezpośrednio do KL Birkenau - prowadzono do obozu tysiące deportowanych.

Adres:
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
ul. Więźniów Oświęcimia 20
32-603 Oświęcim 5
tel: 033 843 20 22
e-mail: muzeum@auschwitz.org.pl

strona muzeum

Oświęcim

2009-03-11T12:21:00.001-07:00

Kotlina Oświęcimska leży w obrębie głębokiego zapadliska przedkarpackiego, powstałego w trzeciorzędzie- 50 mln lat temu - w wyniku alpejskich ruchów górotwórczych. Zalane następnie przez morze mioceńskie stanowiło miejsce kumulacji osadów. Czoło lodowca środkowopolskiego zatrzymało płynące dotąd na północ rzeki Wisłę, Sołę i Skawę i skierowało je na wschód, a z wód roztopowych niosących piasek i żwir powstały stożki napływowe. Po zakończonym okresie zlodowacenia klimat ocieplił się, rzeki niosły mniej wody, zaczęły meandrować w dolinach utworzonych przez nie same. Soła do dzisiejszego dnia zaliczana jest do rzek górskich. Jest niejednokrotnie nieprzewidywalna, często zmieniająca swój bieg, szeroko rozlewając się poza swoje koryto. Ujarzmienie jej nastąpiło w latach 1936 - 66 poprzez budowę Kaskad Górnej Soły (zbiorniki w Czańcu, Porąbce i Tresnej - traktowane jako wielki rezerwuar wody pitnej dla Górnego Śląska). Nagromadzony żwir, zalegający tuż pod powierzchnią ziemi, został wykorzystany do budowy Zakładów Chemicznych "Oświęcim" oraz części Osiedla Chemików. Wyrobisko w l. 70-tych zostało zalane i wykorzystane do celów rekreacyjnych.

Oświęcim – miasto położone na południu Polski, w centrum Kotliny Oświęcimskiej pomiędzy Wyżyną Śląską a Pogórzem Karpackim, u ujścia rzeki Soły i Wisły, Oświęcim sąsiaduje z trzema ważnymi regionami gospodarczymi: Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym, aglomeracją krakowską oraz regionem podbeskidzkim.
Miasto jest także ważnym węzłem drogowym i kolejowym. Tędy przebiegają połączenia w kierunku Katowic, Krakowa, Bielska-Białej, Wadowic czy Zakopanego. Niedaleko Oświęcimia położone są największe porty lotnicze południowej Polski: Balice koło Krakowa i Pyrzowice koło Katowic.

Data powstania Oświęcimia nie jest znana. Z zachowanych przekazów źródłowych wynika, że Oświęcim jako gród kasztelański wyrósł wraz z zamkiem w pierwszym okresie państwowości polskiej.
• Około 1179 roku - książę krakowski Kazimierz Sprawiedliwy przekazał kasztelanię oświęcimską swemu bratankowi Mieszkowi Plątonogiemu, księciu opolskiemu i panu na Raciborzu. (Oderwanie tej kasztelanii od ziemi krakowskiej nie spowodowało istotnych zmian w statusie prawno-kościelnym tych terenów, gdyż aż do roku 1821 ziemia ta należała do diecezji krakowskiej).
• Na przełomie XII i XIII w. - Oświęcim posiadał kościół parafialny (zapewne drewniany), zniszczony przez Tatarów.
• 1241 rok - za rządów Mieszka II, księcia opolskiego, ciągnące na Śląsk oddziały tatarskie grupy Baidara, splądrowały i spaliły gród oraz zniszczyły okoliczne tereny.
• Około 1272 roku - z rąk kolejnego księcia opolskiego Władysława I, Oświęcim otrzymał prawa miejskie na wzór dolnośląskiego Lwówka. (Prawo lwóweckie było jedną z polskich odmian prawa magdeburskiego). W tym też czasie został wydany przywilej na wójtostwo miasta Oświęcimia.
• 1281-1282 - w wyniku podziału księstwa opolskiego, ziemia oświęcimska weszła w skład powstałego z tego podziału księstwa cieszyńskiego.
• 1291 rok - Oświęcim otrzymał z rąk Mieszka, księcia cieszyńskiego i pana na Oświęcimiu, potwierdzenie posiadanych już praw miejskich rozszerzonych dodatkowo o nowy przywilej sądowniczy i gospodarczy.
• 1315-1317 - z podziału księstwa cieszyńskiego powstało nowe - niezależne od Polski i Czech księstwo oświęcimskie ze stolicą w Oświęcimiu, którego samodzielnym władcą został książę Władysław.
• 1325-1327 - istniejący w Oświęcimiu kościół parafialny potwierdzają akta watykańskie.
• 1327 rok - książę oświęcimski Jan, zwany Scholastykiem, złożył hołd poddańczy Janowi Luksemburczykowi, królowi czeskiemu. Był to akt o doniosłej konsekwencji, który na przeszło sto lat uzależnił księstwo od wpływów Korony Czeskiej.
• 1445 rok - nastąpił podział księstwa oświęcimskiego na księstwo: oświęcimskie, zatorskie i toszeckie. Władcą księstwa oświęcimskiego został książę Jan IV.
• 1457 rok - na mocy układu zawartego w Gliwicach, książę oświęcimski Jan IV sprzedał swoje księstwo królowi polskiemu Kazimierzowi Jagiellończykowi.
• Do połowy XV w. - na terenie księstwa oświęcimskiego byli jedynie Żydzi przejezdni. Pozwolenie na stałe osiedlenie się otrzymali oni dopiero po wykupieniu księstwa przez króla polskiego (1457 rok).
• 1503 rok - pożar strawił dużą część miasta Oświęcimia i zabudowania zamkowe. Z pożaru zamku ocalała jedynie XIII-wieczna wieża ostatniej obrony i fundamenty budowli zamkowej. W połowie XVI w. miasto wzbogacone na handlu solą, wybudowało piętrowy ratusz oraz zakupiło wieś Pławy.
• 1563 rok - w celu uregulowania napływu ludności żydowskiej do Oświęcimia, król Zygmunt August wydał dokument, w którym zabronił zwiększenia dotychczasowej liczby Żydów w mieście, a ponadto zakazał im nabywania i budowania domów w rynku.
• 1564 rok - na sejmie warszawskim król Zygmunt August wydał przywilej inkorporacyjny uznający ziemię księstwa oświęcimskiego i księstwa zatorskiego (wykupionego w 1494 roku przez króla Jana Olbrachta) za część składową Korony Polskiej. Od chwili pełnej inkorporacji, księstwa te administracyjnie weszły w skład województwa krakowskiego jako powiat śląski, przy równoczesnym zachowaniu tytułów swoich księstw. Językiem urzędowym został język polski.
• 1588 rok - zbudowana została pierwsza drewniana synagoga.
• 1636 rok - król Władysław IV Waza nadał Żydom miasta Oświęcimia przywilej, w którym zapewnił im prawo zamieszkiwania, posiadania domów i posesji zarówno w mieście, jak i poza murami oraz prawo korzystania z synagogi i cmentarza.
• 1655-1656 - wojska szwedzkie zdobyły 30 października 1655 roku miasto oraz zamek. Zostały wyparte w grudniu tegoż roku. W odwecie za grudniowy pogrom Szwedzi spalili w pierwszych dniach lutego 1656 roku miasto i zniszczyli zamek. Okres wojen szwedzkich zapoczątkował upadek gospodarczy Oświęcimia.
• 1711 rok - groźny pożar zniszczył miasto, cały rynek i najbliższe przy nim ulice. Spaliła się również bożnica żydowska.
• XVIII w. (druga połowa) - wielu Żydów z Wadowic i Żywca przeniosło się do Oświęcimia i założyło tutaj siedzibę obwodu wadowickiego.
• 1772 rok - w wyniku rozbioru Polski, ziemia oświęcimsko-zatorska (w tym Oświęcim i Zator) znalazła się w granicach zaboru austriackiego, jako część tzw. Galicji.
• 1793 rok - cesarz austriacki Franciszek II potwierdził wszystkie przywileje otrzymane przez Oświęcim od poprzednich władców, rozszerzając je o prawo do 12 jarmarków rocznie, a ponadto nadał miastu tytuł miasta municypalnego oraz nowy herb.
• Na przełomie XVIII i XIX w. został założony (w obecnym miejscu) cmentarz żydowski (kirkut).
• 1805 i 1813 rok - dwie groźne w skutkach powodzie nawiedziły Oświęcim.
• XIX w. (pierwsze lata) - po zamknięciu cmentarza wokół kościoła parafialnego i cmentarza św. Mikołaja, powstał nowy cmentarz rzymskokatolicki, istniejący do dziś.
• XIX w. (druga połowa) - Oświęcim staje się ważnym węzłem kolejowym, gdyż zbiegają się w nim w nim w tym czasie trzy linie kolei żelaznej.
• 1863 rok - miał miejsce groźny w skutkach pożar. Pastwa płomieni padło dwie trzecie miasta, w tym górna część wieży kościoła parafialnego (stopiły się nawet dzwony), budynek ratusza, dwie synagogi oraz szpital - przytułek ubogich.
• 1866 rok - wojska pruskie przekroczyły pod Oświęcimiem granicę galicyjską. Pomiędzy oddziałami wojsk pruskich i austriackich rozegrała się bitwa.
• 1872-1875 - trwała budowa nowego ratusza miejskiego w pierzei rynkowej.
• 1881 rok - kolejny duży pożar miasta.
• XX w. - w pierwszych latach tego wieku wybudowano nową synagogę.
• 1910 rok - powołano do życia c.k. starostwo oświęcimskie z siedzibą w Oświęcimiu.
• 1939 rok (wrzesień) - bitwa pod Rajskiem (około 5 km od Oświęcimia) - ostatni akord walk granicznych, prowadzonych w obronie śląska przez Armię Kraków.
• 1939 rok (wrzesień) - wycofujące się z Oświęcimia i okolic Wojsko Polskie wysadziło w powietrze most na rzece Sole, łączący lewo- i prawobrzeżną część miasta.
• 1939 rok - w ostatnich dniach września Niemcy podpalili synagogę (została rozebrana w 1941 roku).
• 1939 rok - w październiku część ziem polskich została włączona w granice Rzeszy Niemieckiej. Między włączonymi terenami znalazł się m.in. powiat bialski, a w tym i Oświęcim. Z rady miejskiej Niemcy usunęli wszystkich radnych pochodzenia żydowskiego.
• 1939 rok - w połowie listopada rada miejska przestała istnieć. Władzę w mieście przejęli całkowicie Niemcy, z niemieckim burmistrzem na czele.
• 1940 rok - Himmler wydał rozkaz założenia w Oświęcimiu obozu koncentracyjnego.
• 1940 rok - na terenie przyszłego KL Auschwitz prowadzone były prace porządkowe, z udziałem około 300 skierowanych tam przymusowo oświęcimskich Żydów.
• 1940 rok (14 czerwca) - do założonego przez Niemców KL Auschwitz przywieziono pierwszy transport Polaków - więźniów politycznych. Zapoczątkowało to wielka tragedię ludzką, jaka miała się rozegrać na ziemi oświęcimskiej.
• 1940-1944 - w okolicznych miejscowościach okupanci przeprowadzili wiele akcji przesiedleńczych. Wolne miejsca zajmowali osadnicy niemieccy i Volksdeutsche.
• 1941 rok - przygotowując budowę IG Farben, wysiedlono wszystkich Żydów z Oświęcimia (część z nich przeniesiono do Chrzanowa, a część do Sosnowca)
• 1941 (październik) - rozpoczęcie budowy pierwszego odcinka KL Birkenau.
• 1941-1944 - budowa IG Farben (Werk Auschwitz) w Dworach koło Oświęcimia. Dała ona początek polskim zakładom Chemicznym "Oświęcim" (od 1997 roku firma Chemiczna Dwory S.A.).
• 1942 - powstał KL Auschwitz III-Monowitz.
• 1944 rok - czterokrotne naloty alianckiego lotnictwa: 20 sierpnia, 13 września oraz 18 i 26 grudnia.
• 1945 rok (styczeń) - likwidacja obozu. W ostatniej fazie esesmani wysadzili w powietrze komory gazowe i krematoria znajdujące się w Birkenau oraz podpalili baraki, w których przechowywali mienie po zamordowanych. Ewakuacją objęto również będące w budowie zakłady chemiczne w Dworach koło Oświęcimia.
• 1945 rok (19 stycznia) - wyprowadzenie z obozu ostatniego pieszego transportu ewakuacyjnego więźniów.
• 1945 rok (27 stycznia) - wkroczenie wojsk radzieckich do Oświęcimia.
• 1947 rok - na terenie byłego obozu koncentracyjnego i obozu zagłady (Auschwitz-Birkenau) utworzono Państwowe Muzeum Oświęcim-Brzezinka.

Secesja w "małym Wiedniu"

2009-03-11T12:20:00.001-07:00

Zainspirował mnie artykuł o secesji w Bielsku-Białej umieszczony w "Beskidach". Uwielbiam przecież malarzy secesyjnych - Muchę i Klimt. Brałam kiedyś udział w wymianie zakładek inspirowanych secesją. Przyszła więc pora na architekturę. Akurat na obszarze moich uprawnień znajdują się perełki architektury secesyjnej. Zaplanowałam wycieczkę.

Bielsko i Biała nazywane tak było ze względu na podobieństwo do wiedeńskiej architektury. Secesyjne kamienice wzorowane były właśnie na wiedeńskich budynkach.

Secesja rozwinęła się w Europie na przełomie XiX/XX w. i wyparła historycyzm, który odwoływał się do tradycji i czerpał wzorce z różnych stylów. Secesja manifestowała swe odcięcie od tradycji. Dążono do stworzenia jednego stylu w architekturze, rzeźbie, malarstwie i innej działalności artystycznej. Artyści szczególną wagę przykładali do do linii, barw i ozdobników.Podstawowe cechy sztuki secesyjnej to: dekoracyjność, stylizacja, asymetria, płynne, faliste linie, swobodne układy kompozycyjne, abstrakcyjna i roślinna ornamentyka, płaszczyznowość i linearyzm, subtelna pastelowa kolorystyka. Inspiracje czerpano najczęściej z motywów kwiatowych (pąk symbolizował coś jeszcze nienarodzonego, coś oczekiwanego), także motywów ozdobnego ptactwa (pawie), słonecznika (światło, słońce).

Oglądając architekturę kamienic po obu brzegach Białej, można zobaczyć wszystkie założenia stylu, inspirujące twórców do formowania kształtu budynków i umieszczania na nich określonych ozób. Artyści prześcigali się w oryginalnych pomysłach, chcąć za ich pomocą osiągnąć oszałamiający efekt i zadziwić odbiorców.

Kamieniczki znajdujące się w Bielasku-Białej świadczą o zamiłowaniu projektantów do wymyślnej stylizacji, asymetrii i wprowadzania fantazyjnie pofalowanej linii krzywej. Budynki mają często nieregularne bryły, wzbogacone są w wieżyczki, mają asymetrycznie rozmieszczone okna, ozdobione fantazyjnymi wykrojami, mają nad wejściami wykusze.

Secesyjni architekci lubowali się też w roślinnych ozdobnikach i umieszczali na kamienicach wieńce, festony, gałązki, pnącza, źdźbłą trawy, kwiaty stylizując je na wiotkie i lekkie.

Innym motywem były ludzkie twarze, najczęściej kobiece, często oplecione roślinami, dziwaczne maski oraz całe postacie ludzkie. Są również bydynki wyposażone w sterczyny z wieżyczkami, herbowe tarcze,pokręcone żeliwne balustrady, imitacje kroksztynów.

Secesja bardzo lubiła też owadzie ozdobniki dlatego na wielu kamienicach spotyka sie chrząszcze, ale najbardziej popularne były ważki.

Najsłynniejszym secesyjnym detalem architektonicznym Białej są figury dwóch żab nad portalem kamienicy przy ul. Targowej 2 i pl. Wojska Polskiego 11 (kamienica narożna). Ubrane są w przykrótkie fraki i spodnie. Jedna z żab gra na mandolinie, druga kurzy długą fajkę i trzyma kielich, opierając się o beczułkę, co zapewne ma związek z faktem, że mieściła się tu dawniej winiarnia.
Po ścianie tej kamienicy chodzą dwa ogromne chrząszcze.Na ścianie znajdują sie również stylizowane herby.

Ciekawe secesyjne kamienice można podziwiać przy pl. Wojska Polskiego. Jedna z nich jest szczególnie charakterystyczna. W górnej częsci ma po bokach dwie sterczyny, które ozdobiono parami masek z rozdziawionymi ustami. Pomiędzy maskami stoją orły z szeroko rozpostartymi skrzydłami. Poniżej zwisają gęsto ulistnione łodygi. Kamienicę zdobią też roślinne ornamenty oraz lwia głowa. Secesja lubiła białą barwę, dlatego na kamienicy zachowano ten kolor.

Plac Wolności - bardzo ciekawa kamienica o asymetrycznej fasadzie. Jedno z okien zaookrąglone u góry, zwieńczone łukiem i maską kobiecą. Na szczycie dekoracja klasycyzująca.

Pl. Wojska Polskiego 13 - kamienica zbudowana przed 1907 rokiem. Secesyjne drzwi. Charakterystyczny dla secesji motyw roślinny w górnej części fasady. Szczyt fasady ozdobiony maskami.

Barlickiego 11 - kamienica prawdopodobnie autorstwa Emanuela Rosta jun., jej właściciela. Powstała ok. 1910 roku. Ciekawa plastyczna bryła, z wykuszami, boniowanymi w dolnej części. Dekoracja w postaci sitowia "obrastającego" wykusze. Zróżnicowane wykroje okien. Charakterystyczne dla secesji łączenie materiałów budowlanych: dolna część elewacji ceglana. Na wykuszu motyw ważki.

Mickiewicza 3 - kamienica zbudowana w 1905 roku według projektu miejscowego architekta, Andrzeja Walczoka. U dołu boniowanie. Górną część elewacji wypełniają dwa krzewy kwiatowe, "wyrastające" po obu stronach centralnie umieszczonego okna. Zwieńczenie w postaci fryzu ze słoneczników. Motywy masek kobiecych. Elementy dekoracji neobarokowej.

Rynek 11 - data powstania budynku: 1912 rok. Architekt nieznany. Kamienica pozbawiona prawie zupełnie dekoracji, za to o wyraźnie secesyjnej bryle, asymetrycznej, z loggią i "półwieżą".

Elementy secesji można zauważyć również w katedrze św. Mikołaja. Kościół św. Mikołaja zbudowany został około połowy XV w. w związku z utworzeniem w Bielsku parafii, wzmiankowanej po raz pierwszy w 1446 r. Fundatorem świątyni był książę cieszyński Wacław I. W latach 1559-1630 kościół zamieniony został w zbór luterański. Kościół był kilkakrotnie niszczony był przez pożary, m.in. w 1659, 1750, 1808 i 1860 r., przez co zatracił niemal zupełnie swój pierwotnie gotycki wygląd. Ostatnia przebudowa kościoła miała miejsce w latach 1908-10 według projektu wiedeńskiego architekta Leopolda Bauera. Poszerzono wtedy nawę i wzniesiono neoromańską fasadę z wysoką na 61 m wieżą, która zwieńczona została kilkoma kondygnacjami widokowych loggi. W dolnej części fasady znajduje się duży portal, zamknięty półkoliście, ozdobiony medalionami 12 Apostołów figurami świętych: Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i Jana Nepomucena. Obecnie kościół łączy w sobie elementy gotyku i baroku oraz neoromanizmu z elementami secesji.

Jest jeszcze jedno magiczne miejsce w Bielsku-Białej. Kawiarnia Mucha.Secesja we wnętrzu.

Był to styl krótkotrwały, ale wniósł on istotny wkład w rozwój sztuki nowoczesnej, ponieważ jako pierwszy wprowadził projektowanie przedmiotów użytkowych w krąg zainteresowania artystów, a nie rzemieślników. Tworzenie pięknych przedmiotów dla odbiorców spoza kręgu elity stało się ważnym zadaniem artysty. Mecenasem sztuki miał zostać zwykły obywatel - zadanie do jakiego nie udało się przybliżyć w tamtym okresie. Głównie dlatego, że w projektowanych wówczas przedmiotach nie dość uwzględniano stronę technologiczną, artyści byli wrogo nastawieni do masowej produkcji przemysłowej (a poza tym względnie tania produkcja przemysłowa miała się dopiero narodzić wraz z wynalazkiem taśmy producyjnej). Sztuka była wciąż zjawiskiem elitarnym, także dlatego, że kapryśne, indywidualne formy tworzono nie ze względu na funkcjonalność (pojęcie jeszcze nie istniało), lecz z przyczyn subiektywnych i czysto estetycznych. Artyści w okresie secesji kontynuowali rozpoczętą w XIX wieku walkę o własną wolność twórczą, nie mieli ambicji przebudowania otoczenia zwykłego człowieka, tak jak to zaczęło się dziać w najbliższej przyszłości, w czasach art déco.

I jeszcze moje zakładki z wymiany na forum scrapkowym.

Fogarasze

2009-03-11T12:18:00.000-07:00

Pełna wersja mojego artykułu zamieszczonego w najnowszym numerze Bytomika.

Bună dimineaţa

Zobaczyłam Fogarasze zupełnie przypadkiem. Postanowiliśmy pojechać do Bułgarii samochodem przez słynną trasę Transfogaraską. W niedzielę 3 sierpnia 2008 r. zobaczyłam je w całej okazałości zatrzymując się u ich stóp przed wsią Cărtişoara.

Cărtişoara

Rumunia to kraj górzysty, ponad 30% powierzchni kraju zajmują Karpaty. Góry Fogaraskie (Munţii Făgăraşului, Făgăraş) położone są we wschodniej części Karpat Południowych. Granicę pasma od północy stanowi Kotlina Fogaraska (Depresiunea Făgăraşului) której dnem, w wybitnie nizinnej scenerii płynie rzeka Aluta. Stanowi ona też naturalną granicę zachodnią pasma - przecina bowiem łańcuch karpacki w poprzek tworząc jedną z najbardziej malowniczych dolin rzecznych, mającą miejscami charakter wąskiego skalnego kanionu, zwaną przełomem Czerwonej Wieży (Turnu Roşu), i oddziela góry Fogaraskie od gór Lotru. Południowa granica masywu Fogaraszy ma bardziej skomplikowany przebieg i umownie wyznacza się ją wzdłuż doliny potoku Băiaşul, który oddziela Fogarasze od gór Cozia. Dalej granicę można poprowadzić obniżeniem, które tworzą pomniejsze potoki oraz przełęczew grzbietach, następnie przez rejon zapory Vidraru aż do kotlinki w której leży wioska Slatina. Stąd prowadzi ku północy, w górę rzeki Doamnei aż po przełęcz Curmătura Oticu, która oddziela Fogarasze od pasma Iezer. Dalej granica biegnie doliną rzeki Dymbowica (Dimboviţa) i jednym z jej lewych dopływów wspina się na przełęcz Curmătura Foii, oddzielającą góry Fogaraskie od gór Piatra Craiului a później wzdłuż potoku Bărsa Mare, aż po miasteczko Zărneşti. Granicę wschodnią stanowi w przybliżeniu droga biegnąca z Zărneşti na północ, przez przełęcz Pasul Poiana Mărului oddzielającą góry Fogaraskie od gór Perşani, dalej wzdłuż potoku Sercaia, który wpada do Aluty.

Góry Fogaraskie stanowią - po Tatrach - najwyższy i najbardziej wysokogórski rejon Karpat. W górach tych leży również najwyższy szczyt Rumunii - Moldoveanu (2544 m n.p.m.). Spośród 13 rumuńskich szczytów przekraczających 2500 m n.p.m. aż 7 leży w Górach Fogaraskich. Można tu wyodrębnić aż 150 szczytów osiągających wysokość ponad 2300 m n.p.m. Główny grzbiet na długości 45 km tylko raz obniża się poniżej wysokości 2000 m n.p.m. a od strony północnej góry ogranicza głębokie obniżenie, którego dno leży na wysokości ok. 500 m n.p.m. Góry Fogaraskie, tak jak i całe Karpaty Południowe, są zbudowane głównie ze starych skał krystalicznych: granitów, gnejsów i łupków krystalicznych. Jednak w budowie tych gór biorą też udział jurajskie i kredowe skały wapienne. W przeciwieństwie do pozostałych części Karpat nie ma tu charakterystycznego pasa fliszowego i wulkanicznego. Dolina rzeki Aluty ma charakter antecedentny (zdołała utrzymać swój pierwotny przebieg pomimo ruchów wypiętrzających góry). Tym tłumaczy się dzisiaj genezę powstania głębokich dolin oraz przełomów rozdzielających masywy górskie, np. Przełomu Czerwonej Wieży. Na obecną, urozmaiconą rzeźbę terenu duży wpływ miały plejstoceńskie zlodowacenia. Tutejszy klimat tworzy osobny typ karpacki. Jego cechą jest duża ilość opadów. Pokrywa śnieżna utrzymuje się tu przeważnie od grudnia do marca, jednak w żlebach występują płaty śniegu utrzymujące się przez cały rok. Roślinność cechuje się oczywiście układem piętrowym, ale w porównaniu np. do polskich gór, piętra te są znacznie podwyższone np. na wysokości 2300 m, (czyli wysokości Koziego Wierchu w Tatrach) istnieją obszerne hale na których prowadzi się wypasy owiec.

W dolinach zachowało się sporo naturalnych lasów dolnoreglowych, powyżej których rozciągają się piękne, górnoreglowe świerczyny. Znacznie przetrzebione przez wypas zostało natomiast piętro kosodrzewiny, choć jej większe zwarte płaty utrzymały się jeszcze w różnych miejscach. Piętro alpejskie z murawami wysokogórskimi oraz partiami o krajobrazie skalistym i wybitnie wysokogórskim zajmuje znaczne powierzchnie. Wśród górskiej fauny na uwagę zasługują kozice, których spotyka się tu nieraz całe stada. Z innych, interesujących zwierząt, warto wymienić żyjącego na niższych i ciepłych, południowych stokach oraz w przełomie Aluty, skorpiona karpackiego. Powszechne jest tu pasterstwo - pasterze z owcami docierają nawet w najwyższe rejony gór.

Nasza podróż przez Fogarasze rozpoczęła się w Cărtişoara. Malownicza wioska była tylko zapowiedzą widoków które na nas czekały i emocji jakie wywołała w nas podróż szosą Transfogaraską. Jest ona po Transalpinie najwyżej położoną drogą w Rumunii, oznaczoną numerem DN7C. Przebiega między najwyższymi szczytami w kraju, Moldoveanu (2544 m n.p.m.) i drugim pod względem wysokości Negoiu (2535 m n.p.m.). Droga łączy dwa historyczne regiony - Transylwanię i Wołoszczyznę, oraz miasta Sibiu i Piteşti. Zbudowana została w latach 1970 - 1974, podczas reżimu Nicolae Ceauşescu. Początkowo miała ona znaczenie militarne. Podczas jej budowy wykorzystano miliardowe sumy pieniędzy, 6 milionów kilogramów dynamitu a 40 żołnierzy straciło życie. Droga wznosi się w najwyższym miejscu na 2034 n.p.m. Ze względu na liczne zakręty na drodze panuje ograniczenie prędkości do 40 km/h. Od października do kwietnia, z powodu wiatrów i śniegu, zamknięty jest tunel, który łączy część północną z południową. Latem tunel zamknięty jest nocą. Jest to najdłuższy tunel w Rumunii (884 m) przecinający łańcuch górski.
Kręta, wąska droga dostarcza niezapomnianych widoków.

Północna część gór - po lewej grzbiet Muchia Buteanu, po prawej grzbiet Piscul Bălea

Zostawiamy za nami Kotlinę Fogaraską.

W tle Depresiunea Făgăraşului

Po drodze znaleźć można kilka hoteli i schronisk. Najstarszą lokalizację posiada obiekt nad jeziorem Bălea Lac. Pierwszy obiekt stanął tu już w 1883 r., spłonął w 1905. Kolejny budynek uległ zniszczeniu w czasie I wojny światowej. Ostatni pożar miał miejsce w 1996 r. Schronisko zostało po raz kolejny odbudowane.

Schronisko Cabana Cascada Bălea

Na trasie znajduje się 5 wiaduktów, kilka mniejszych tuneli oraz niezliczona ilość zakrętów.

Trasa Transfogaraska

Nad szosą, wielokrotnie ją przecinając, wznosi się kolejka kabinowa, zaczynająca się przy schronisku Cabana Cascada Bălea a prowadząca do jeziora Bâlea Lac.

Fogarasze są dość dobrze zagospodarowane. Istniejąca tu sieć szlaków turystycznych, schronisk górskich umożliwia podejmowanie krótkich, półdniowych wędrówek, wypraw całodziennych a także kilkudniowych wypraw z plecakiem. Przydatne są wtedy schrony rozsiane w górach, umożliwiające nocleg w spartańskich warunkach i schronienie w czasie pogorszenia pogody. Popularne w Rumunii są wędrówki z namiotem. Namiot można rozbić wszędzie, byle nie w parku narodowym i ok. 50 m od zabudowań. Na każdym kilometrze szosy, jeśli tylko w pobliżu jest potok, spotyka się wiec parkujące samochody, rozbite namioty, dymiące grille lub ogniska. Nie ma zakazu palenia ognisk, można karczować las
i kosodrzewinę. Kąpiel i pranie w górskich potokach jest normą. Pod tym względem to nadal dziki kraj. Rumuni nie przejmują sie ochroną środowiska, zostawiają śmieci gdzie popadnie
i niszczą swoją piękną przyrodę. To pole do popisu dla zagranicznych turystów, świadomych zagrożeń, potrzeby ochrony przyrody. Może mieszkańcy tej pięknej krainy przejmą nasze zwyczaje.

Turyści w Fogaraszch

Sieć szlaków turystycznych jest tu dość gęsta - znakowane ścieżki wiodą na większość ważnych wierzchołków oraz przez większość dolin. Polskiego turystę może zdziwić dość skomplikowany system znakowania, który tworzą kółka, trójkąty, krzyżyki i pionowe paski. Północna strona gór jest lepiej oznakowana, to tutaj znajduje się większość schronisk. Po południowej stronie znaki są gorzej rozmieszczone, łatwo więc zgubić drogę we mgle. rejonie szczytu Negoiu szlaki prowadzone są przez partie skalne. Wszystkie niebezpieczne i eksponowane miejsca są dobrze zabezpieczone łańcuchami (system tatrzański) lub stalowymi linami (system alpejski). Nie są to szklaki trudniejsze niż w Tatrach - nie ma tu szlaku porównywalnego z Orlą Percią. Najlepszymi miesiącami do wędrówek są sierpień i wrzesień z powodu najmniejszej ilości opadów w tych miesiącach. Dni są jeszcze w miarę długie i ciepłe. W lipcu występuje największa suma opadów, częste są niespodziewane i gwałtowne burze.

Cały teren Fogaraszy praktycznie nie podlega ochronie. Na południowych stokach głównego grzbietu utworzono park krajobrazowy o powierzchni ok 7000 ha. Ochroną rezerwatową objęto ostoję kozic w rejonie doliny Arpăşelului a także górną część doliny Bălea powyżej schroniska Bălea Lac, gdzie chroni się naturalne formy polodowcowe. Jest to paradoksalne, ponieważ miejsce to jest najczęściej uczęszczane, skomercjalizowane, mocno zaniedbane i zaśmiecone.
Góry Fogaraskie są bardzo podobne do Tatr, chodzenie po nich nie przypomina wędrówek po Beskidach. Trzeba więc być tego świadomym i dobrze się przygotować. Ratownictwem górskim w Rumunii zajmuje się Asociaţia naţionjală a Salvatorilor din România, popularnie zwana SALVAMONT /odpowiednik polskiego GOPR/. Niestety, wyposażenie ratowników pozostawia wiele do życzenia i na ich pomoc nie zawsze można liczyć.

Wyjazd z tunelu po stronie południowej

Panorama na południe

Muşteica w tle

Przy trasie od strony południowej znajdują się liczne atrakcje - między innymi zapora na rzece Argeş o wysokości 160 metrów, tworząca jezioro Vidraru oraz zamek Vlada Ţepeşa - pierwowzoru Draculi w Poienari. Wzdłuż drogi miejscowi sprzedawcy oferują sery, kiełbasę, ciastka, grillowaną kukurydzę.

Lacul Vidraru

Cetătea Poienari

Szosa Transfogaraska

Ja tam wrócę.
La revedere